ទីផ្សារ​ការបោន​

យោង​តាម​អង្គការ​សមាគម​អភិរក្ស​សត្វព្រៃ (WCS) បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា៖ «ព្រៃ​ការពារ​​នឹង​ក្លាយ​ជា​តំបន់​អភិរក្ស​ជីវចម្រុះ​ដំបូង​គេ​បង្អស់​នៅ​កម្ពុជា ដែល​បាន​រៀបចំ​ទាញ​យក​គុណ​ប្រយោជន៍​ពី​ទីផ្សារ​សកល​សម្រាប់​ឥណទាន​ការបោន ។ តំបន់​ព្រៃ​ការពារ​សីមា អតីត​ដី​សម្បទាន​ព្រៃឈើ​នៃ​ខែត្រ​មណ្ឌល​គិរី គ្របដណ្ដប់​លើ​ផ្ទៃ​ដី ៣,០០០ គីឡូម៉ែត្រ​ក្រឡា ដែល​ត្រូវ​បាន​ពិនិត្យ​សម្រេច​ដោយ​ក្រុមប្រឹក្សា​រដ្ឋមន្ត្រី​​នៃ​រាជរដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា ។
WCS ឥឡូវ​នេះ​កំពុង​ប៉ាន់ប្រមាណ​មើល​សារធាតុ​ការបោន​មាន​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ ។ ឥណទាន​ការបោន​នៅ​ពេល​នោះ​នឹង​អណ្ដែត​នៅ​លើ​ទីផ្សារ​អន្តរជាតិ​ក្រោម​ប្រធានបទ​កាត់បន្ថយ​ការ​សាយភាយ​ពី​ការ​កាប់​បំផ្លាញ​ព្រៃឈើ​ និង​ប្រព័ន្ធ​ប្រឆាំង​ការ​​កើន​ឡើង​កម្ដៅ ហៅ​កាត់​ថា (REDD) បង្កើត​ឡើង​ដោយ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០០៧ ដែល​ជា​ចំណែក​នៃ​ពិធីការ​ក្យូតុ (Kyoto Protocol) ស្ដីពី​ការ​សាយភាយ​ឧស្ម័ន​ផ្ទះ​កញ្ចក់ ។
លោក ថម អ៊ីវ៉ែន នាយក​កម្មវិធី​នៃ​អង្គការ WCS នៃ​កម្ពុជា​បាន​ពន្យល់​ថា នៅ​ពេល​ណាមួយ​ដែល​ចំនួន​ដើម​ឈើ​ជា​ច្រើន​នឹង​ត្រូវ​បាន​សង្គ្រោះ​ពី​ស្ថានភាព​ការពារ​ព្រៃ​ត្រូវ​បាន​គេ​ធ្វើ​ស្ថិតិ នៅ​ពេល​នោះ​​ សារធាតុ​ការបោន​ដែល​គិត​ជា​តោន​​អាច​ត្រូវ​បាន​គេ​លក់​​ផ្អែក​លើ​អ្វី​ដែល​ហៅ​ថា “ទីផ្សារ​ស្ម័គ្រចិត្ត”។ លោក អ៊ី​វ៉ែន បាន​​​បន្ត​ថា អ្នក​ទិញ​ភាគ​ច្រើន​គឺជា “ក្រុមហ៊ុន​ធំៗ​​ដែល​មាន​ចំណាប់អារម្មណ៍​លើ​​ការ​ទទួលខុសត្រូវ​បែប​សាជីវកម្ម” ប៉ុន្តែ​គម្រោង​ស្រដៀង​គ្នា​នៅ​ក្នុង​ម៉ាដាកាស្ការ​បាន​មើល​ឃើញ​ថា​ក្រុមហ៊ុន​ត្បូងពេជ្រ​​ដូចជា ភើល​ចែម (Pearl Jam) ក៏​កំពុង​ទិញ​ឥណទាន​ការបោន​ផង​ដែរ ។​ លោក​បាន​បន្ត​ពន្យល់​​ទៀត​ថា ឥណទាន​ការបោន​នឹង​ជា​កម្មសិទ្ធិ​របស់​កម្ពុជា មិនមែន​របស់​អង្គការ​ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល​ទេ ហើយ​រាជរដ្ឋាភិបាល​​បាន​ចេញ​សេចក្ដី​សម្រេច​ថា គម្រោង​សាកល្បង​នេះ​ត្រូវ​ប្រាកដ​ថា​ជា​ផល​ប្រយោជន៍​ដល់​សហគមន៍​មូលដ្ឋាន ។ មនុស្ស​មួយ​ចំនួន​ដែល​ទទួល​បាន​ផលប្រយោជន៍​ច្រើន​ជាង​គេ​ពី​ចំណូល​នេះ​គឺជា​សមាជិក​នៃ​ជនជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច​ «ព្នង» ​ដែល​រស់នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​នេះ ។ ​ពួកគេ​បាន​ចុះ​ឈ្មោះ​កាន់កាប់​​អចលនទ្រព្យ​ស្របច្បាប់​នៅ​ក្នុង​ភូមិ​ជាច្រើន ហើយ​យើង​រំពឹង​ថា ពួកគេ​នឹង​ទទួល​បាន​អត្ថប្រយោជន៍​នេះ​ពី​សារធាតុ​ការបោន ។ ពួកគេ​នៅ​ចំ​កណ្ដាល​នៃ​​វិធី​រៀបចំ​ចាត់ចែង​តំបន់​នេះ ។
ប្រតិលាភ​ឥណទាន​ការបោន​ក៏​នឹង​ជួយ​អាជ្ញាធរ​ការពារ​សត្វព្រៃ​ជាច្រើន​ប្រភេទ​ដែល​រក​ឃើញ​ក្នុង​ព្រៃ​ ។ តំបន់​ព្រៃ​នេះ​មាន​មំសាសី​សត្វ​ចំនួន ២៣​ប្រភេទ រួម​ទាំង​ប្រភេទ​អម្បូរ​ឆ្មា ៧​ប្រភេទ, ខ្លាឃ្មុំ ២​ប្រភេទ, និង​ឆ្កែព្រៃ​ ២​ប្រភេទ ។ អង្គការ WCS បាន​និយាយ​ក្នុង​សេចក្ដី​ថ្លែងការណ៍​​មួយ​ថា៖ អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​ដែល​ធ្វើ​ការ​នៅ​ទីនោះ បាន​រក​ឃើញ ប្រចៀវ ១​ប្រភេទ និង​កង្កែប ២​ប្រភេទ ដែល​សុទ្ធសឹងតែ​ជា​ប្រភេទ​ថ្មី​សម្រាប់​អ្នក​វិទ្យាសាស្ត្រ​កាល​ពី​ពេល​ថ្មី​ៗ​នេះ ។
លោក ថម​ បាន​ឲ្យ​ដឹង​ទៀត​ថា «ដូច​គ្នា​នឹង​ទំនិញ​ដទៃ​ទៀត​ដែរ តម្លៃ​នៃ​ឥណទាន​ការបោន បាន​ប្រែប្រួល​គួរ​ឲ្យ​កត់សម្គាល់​ក្នុង​ពេល​ប៉ុន្មាន​ខែ​ថ្មីៗ​នេះ ប៉ុន្តែ​បច្ចុប្បន្ន​អត្រាតម្លៃ ៥$ ​ក្នុង ១​តោន​នៃ​ការ​សាយភាយ​ឧស្ម័ន​ឌីអុកស៊ីត​​គឺ​​មិន​អាច​ទទួល​យក​បាន ហើយ​គួរ​ចៀសវាង​ផង​ដែរ ដែល​តម្លៃ​លក់​ក្នុង​បរិមាណ​ទាប​គួរ​កំណត់​រវាង​ ១០$ និង ២០$ ក្នុង​មួយ​តោន» ។
អ្នក​តាក់តែង​ច្បាប់​មក​​ជុំវិញ​ពិភពលោក​បាន​ជួបជុំ​គ្នា​​កាល​ពី​ខែ​ធ្នូ នៅ​ Copenhagen ដើម្បី​ពិភាក្សា​​កំណត់​យក​ទីផ្សារ​ដែល​ព្រមព្រៀង​គ្នា​មួយ​ជំនួស​ឲ្យ​​ទីផ្សារ​បណ្ដោះអាសន្ន​បច្ចុប្បន្ន ដើម្បី​ឲ្យ​កម្ពុជា​អាច​លក់​ឥណទាន​ពី​តំបន់​ព្រៃ​ការពារ សីមា និង​គម្រោង​ប្រហាក់ប្រហែល​គ្នា​ដទៃ​ទៀត​ក្នុង​តម្លៃ​ខ្ពស់​ជាង​បច្ចុប្បន្ន ។

ព្រៃ​ការពារ​នៅ​ខែត្រ​មណ្ឌល​គិរី​និង​ក្រចេះ

សមាគម​អភិរក្ស​សត្វព្រៃ​ដែល​មាន​ទីតាំង​នៅ​សហរដ្ឋអាមេរិក បាន​ឲ្យ​យោបល់​ទៅ​រាជរដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ឲ្យ​បង្កើត​ដែន​ព្រៃ​ការពារ​សីមា ក្នុង​ផ្ទៃដី​ធំជាង ១,៧៧០ គីឡូម៉ែត្រ​ក្រឡា​នៅ​ក្នុង​ខែត្រ​មណ្ឌល​គិរី​និង​ក្រចេះ ។ អ្នក​សម្របសម្រួល​នៃ​អង្គការ​សមាគម​អភិរក្ស​សត្វព្រៃ​កម្ពុជា ហៅ​កាត់​ជា​ភាសា​អង់គ្លេស​ថា (WCS) លោក ម៉ាក ហ្កេតលី បាន​និយាយ​ថា៖ «ការ​បង្កើត​តំបន់​ព្រៃ​ការពារ​ សីមា មិន​ត្រឹមតែ​ការពារ​ឲ្យ​មាន​ចំនួន​សត្វ​កើន​ឡើង​ច្រើន​នោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​​នឹង​ជួយ​កាត់​បន្ថយ​ផល​ប៉ះពាល់​មួយ​ចំនួន​ទាក់ទង​នឹង​ការ​កើន​ឡើង​កម្ដៅ​របស់​ពិភព​លោក ។ ការ​ស្ទាបស្ទង់​ដំបូង​បាន​បង្ហាញ​ថា ព្រៃ​នេះ​អាច​ទប់ស្កាត់​ការ​សាយភាយ​ជាតិ​ការបោន​ឌីអុកស៊ីត​រហូត​ដល់​ ៣០០,០០០​តោន ទៅ​លំហអាកាស​​ដែល​បង្ក​ដោយ​ការ​កាប់​បំផ្លាញ​ព្រៃឈើ​ក្នុង​មួយ​ឆ្នាំ ក៏ប៉ុន្តែ​វា​នៅ​តែ​ជា​ការ​ពិបាក​ក្នុង​ការ​ដាក់​នូវ​ចំនួន​ជាក់លាក់​មួយ​នៅ​ក្នុង​ដំណាក់កាល​នេះ ។ លោក​បាន​បន្ត​ទៀត​ថា “ជំហាន​ដំបូង​គេ​គឺ​ត្រូវ​ការពារ ។ កំណើន​សេដ្ឋកិច្ច​កំពុង​រីកចម្រើន​ហើយ​ដែល​ចំណុច​នេះ​វា​ល្អ​សម្រាប់​ប្រទេសជាតិ ប៉ុន្តែ​វា​បាន​ដាក់​គំនាប​សង្កត់​ទៅ​លើ​បរិស្ថាន​ទៅ​វិញ”» ។ លោក​ ហ្កេតលី ក៏​បាន​បញ្ជាក់​ផង​ដែរ​ថា អង្គការ WCS ក៏​កំពុង​ការពារ​ប្រជាជន​ដែល​បាន​រស់នៅ​ក្នុង​តំបន់​ព្រៃ​ការពារ​​​មុន​ពេល​ការ​អភិរក្ស​ការពារ​ចាប់ផ្ដើម​ផង​ដែរ ។ អង្គការ​ក៏​បាន​គ្រោង​បណ្ដុះបណ្ដាល​អប់រំ​​ប្រជាជនមូលដ្ឋាន​អំពី​សិទ្ធិ​កាន់កាប់​ដី​ធ្លី ការ​គ្រប់គ្រង​ព្រៃឈើ និង​ជួយ​ប្រជាជន​ចុះ​បញ្ជី​ដី​ធ្លី​ដើម្បី​បង្ការ​បញ្ហា​ទៅ​ថ្ងៃ​ក្រោយ ។ ទំនាក់ទំនង​របស់ WCS ជាមួយ​នឹង​សីមា​ ដែល​មាន​សត្វ​អម្បូរ​ឆ្មា​ច្រើន​ប្រភេទ​, ខ្លាឃ្មុំ, ឆ្កែព្រៃ និង​កង្កែប​ គឺជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​​ “ការ​អភិរក្ស​​ការ​សាយភាយ​ជាតិ​ការបោន” របស់​ក្រុម​ដែល​ចាប់ផ្ដើម​ជួយ​ការពារ​ដី​ឲ្យ​ប្រជាជន​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ជីវចម្រុះ​ច្រើន​យ៉ាង​ដែល​ឋិត​ក្នុង​និយាមកា​ជា​សកល​ស្ដី​ពី​ការ​កាត់​បន្ថយ​​ការ​កាប់​បំផ្លាញ​ព្រៃឈើ ។ WCS បាន​ដំណើរការ​កម្មវិធី​ស្រដៀង​គ្នា​ស្ដីពី​ការ​កាត់បន្ថយ​ការ​សាយភាយ​ជាតិ​ការបោន​​​នៅ Bolivia, Guatemala, និង Tanzania ។

បុគ្គល​ដែល​មាន​មនសិកា​ខ្ពស់

កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១១-១៤ ខែ​សីហា ឆ្នាំ​២០១១ កន្លង​ទៅ ខ្ញុំ​បាន​ដឹកនាំ​ក្រុម​ការងារ​ចុះ​ស្រាវជ្រាវ​និង​ធ្វើ​កម្មសិក្សា​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​ការពារ​នៃ​ព្រះសង្ឃ​ក្នុង​ខេត្ត​ឧត្ដរមានជ័យ លើ​សត្វព្រៃ​នៃ​ស្រុក​ខ្មែរ ។ ព្រៃ​នេះ​ចាប់ផ្ដើម​ការពារ​នៅ​ឆ្នាំ​២០០២ ដោយ​គំនិត​ផ្ដួចផ្ដើម​របស់​ព្រះសង្ឃ​មួយ​អង្គ​គង់​នៅ​វត្ត​សំរោង ក្រុង​សំរោង ខេត្ត​ឧត្ដរមានជ័យ ដែល​កាល​នោះ​មាន​ទំហំ ២៦.២៦១ហិកតារ ប៉ុន្តែ​នៅ​ឆ្នាំ​២០០៧ ព្រះអង្គ​បាន​ផ្ទេរ​ដី​ព្រៃ​នេះ​ទៅ​ឲ្យ​សហគមន៍​ព្រៃឈើ​កាន់កាប់​ដោយ​ផ្ទាល់​បន្ទាប់​ពី​សហគមន៍​ទាំងមូល​ចេះ​ប្រើប្រាស់​ព្រៃឈើ​ដោយ​និរន្តរភាព​ហើយ ។ បច្ចុប្បន្ន​ព្រះអង្គ​និង​សង្ឃ​ក្នុង​វត្ត​ទាំង​មូល​ដែល​មាន​ចំនួន​ប្រមាណ​ជា​២០០អង្គ បាន​ធ្វើ​ការ​យ៉ាង​សកម្ម​ក្នុង​ការ​ការពារ​ផ្ទៃព្រៃឈើ​ដែល​នៅ​សល់​ពី​ផ្ទេរ​ជូន​សហគមន៍​ចំនួន ១៨.២៦១ហិកតារ មាន​គណៈកម្មការ​ព្រៃឈើ​ក្នុង​សហគមន៍​ដែល​ទទួល​អនុផល​ពី​ព្រៃឈើផ្ទាល់​ក្នុង​ការ​ចុះ​ល្បាត បង្ក្រាប​បទល្មើស​ផ្សេងៗ​ដោយ​គ្មាន​អាជ្ញាធរ​មក​លូកដៃ​ឡើយ ។ ពេល​សួរ​ថា​ហេតុអ្វី​បាន​ជា​ព្រះអង្គ​មាន​គំនិត​ការពារ​បែបនេះ? ព្រះអង្គ​តប​វិញ​ថា៖ ដោយសារ​ព្រះអង្គ​និមន្ត​ទៅ​លេង​ស្រុក​សៀម បាន​ឃើញ​គេ​ថែរក្សា​ព្រៃឈើ​គេ គេ​យក​យន្តហោះ​ជិះ​បាច​គ្រាប់​រុក្ខជាតិ​ឲ្យ​ដុះ​រួច​គេ​ស្រោច​ទឹក​និង​ថែទាំ​យ៉ាង​ល្អ ទើប​ព្រះអង្គ​ឆ្វេងយល់​ថា «ចុះស្រុក​ខ្មែរ​សម្បូណ៌​ព្រៃ​ឈើ​ណាស់ មិន​ចាំបាច់​ធ្វើ​ដូច​គេ​ទេ ឲ្យ​តែ​នាំ​គ្នា​ថែទាំ​ទុក​ពី​ពេល​នេះ​ទៅ​វា​បាន​ទៅ​ហើយ! មិន​ចាំបាច់​ចំណាយ​លុយ​ច្រើន​ដើរ​បាច​គ្រាប់ ស្រោច​ទឹក និង​ត្រួសត្រាយ​ថែទាំ​អី​ខ្លាំងក្លា​នោះ​ទេ» គិត​រួច​ព្រះអង្គ​ក៏​បាន​សួរ​​ទៅ​សិស្ស​ព្រះអង្គ ដែល​ជា​អតីត​ខ្មែរ​ក្រហម​បាន​បំបួស​ក្នុង​វត្ត​ព្រះអង្គ​ថា៖ «តើ​មាន​ព្រៃឯណា​ក្នុង​ខេត្ត​យើង​អាច​ការពារ​បាន​ហ្ន៎?» សង្ឃ​អង្គនោះ​ក៏​សួរ​ថា​បញ្ជាក់​ពី​ទឹកចិត្ត​ការពារ​អភិរក្ស​របស់​ព្រះអង្គ​បន្ថែម រួច​ក៏​នាំ​ព្រះអង្គ​ទៅ​សឹង​ក្នុង​ព្រៃ​ក្រាស​ដែល​មាន​សម្រែក​សត្វ​យំ​កងរំពង​ពេល​រាត្រី​និង​ពេល​ដែល​ឈាន​ចូល​ដល់​ទី​នោះ ។ ពេល​បាន​ឮ​និង​ឃើញ​ទិដ្ឋភាព​បែបនោះ វា​បានញ៉ាំង​ឲ្យ​ព្រះអង្គ​កាន់តែ​ស្រឡាញ់​ព្រៃ​ក្នុង​ស្រុក​យើង​និង​ធម្មជាតិ​នោះ​កាន់តែ​លើសលុប ។ ព្រះអង្គ​ចំណាយ​ពេល​ជិត​ពីរ​ឆ្នាំ​ទម្រាំ​សុំ​ដី​ទាំង​នោះ​ពី​អាជ្ញារ​ខេត្ត​និង​រដ្ឋ​យក​មក​គ្រប់គ្រង ។ ព្រះអង្គ​ត្រូវ​បាន​សហគមន៍​ព្រៃឈើ​អន្តរជាតិ​ប្រគល់​វិញ្ញាបនបត្រ​សសើរ​ពី​គំនិត​អភិរក្ស​របស់​ព្រះអង្គ​និង​សហគមន៍​ពាក់ព័ន្ធ ព្រមទាំង​ទទួល​បាន​គម្រោង​លក់​កាបោន​ដោយ​ទទួល​បាន​ឥណទាន​ទ្រទ្រង់​ព្រៃឈើ​នេះ​ថែមទៀត ។ យើង​គួរ​ចាប់ផ្ដើម​ពី​ពេល​នេះ​ទៅ​ទាំងអស់​គ្នា​ដើម្បី​កុំ​ឲ្យ​មាន​ពាក្យ​ថា «យឺតពេល» ទៅ​ថ្ងៃ​ក្រោយ ។

វិញ្ញាបនបត្រ ព្រះអង្គ ទទួល បាន នា ឆ្នាំ ២០១០

ព្រៃ​ការពារ​ព្រះសង្ឃ, ព្រៃ​ជម្រុះ​ស្លឹក

រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ត្រៀម​ទប់ទល់​ការ​ប្រែប្រួល​ធម្មជាតិ

ដោយ សេក បណ្ឌិត
2011-05-25

មន្ត្រី​គណៈកម្មាធិការ​ជាតិ​គ្រប់គ្រង​គ្រោះ​មហន្តរាយ បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ផែនការ​ជាតិ​ត្រៀម​បម្រុង​លើក​ទី​មួយ ដើម្បី​ទប់ទល់​គ្រោះ​មហន្តរាយ ដែល​គេ​ធ្វើ​ការ​សិក្សា​តាំង​ពី​ឆ្នាំ ២០១០ មក នឹង​បញ្ចប់​នៅ​ពេល​ដ៏​ឆាប់​ខាង​មុខ​នេះ។

Oxfam/Seang Sokleak

ព្យុះ​កេតសាណា បាន​ជន​លិច​ផល​ដំណាំ និង​ធ្វើ​ឱ្យ​មនុស្ស​រាប់​ពាន់​គ្រួសារ​ត្រូវ​ជម្លៀស នៅ​ក្នុង​ស្រុក​សណ្ដាន់ ខេត្ត​កំពង់ធំ នៅ​ចុង​ឆ្នាំ ២០០៩។ ទូក គឺ​ជា​មធ្យោបាយ​ធ្វើ​ដំណើរ​ចម្បង​សម្រាប់​អ្នក​ស្រុក​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​កាន់​ តំបន់ ដែល​លិចលង់។

អគ្គលេខាធិការ​រង​នៃ​គណៈកម្មាធិការ​ជាតិ​គ្រប់គ្រង​គ្រោះ​មហន្តរាយ លោក រស់ សុវណ្ណរេត មាន​ប្រសាសន៍​បញ្ជាក់​ថា ផែនការ​នេះ ជា​គម្រោង​ធំ​មួយ និង​ជា​លើក​ដំបូង​សម្រាប់​ថ្នាក់​ជាតិ​ទាក់ទង​នឹង​គ្រោះ​មហន្តរាយ ហើយ​គេ​នឹង​ដាក់​ឲ្យ​អនុវត្ត នៅ​ឆ្នាំ ២០១១ និង​ឆ្នាំ ២០១២ ។

លោក រស់ សុវណ្ណរេត ៖ « បើ​សិន​ជា​ឆ្នាំ ២០១១ នេះ មាន​ទឹក​ជំនន់​រាំង​ស្ងួត យើង​អាច​ធ្វើតេស្ត​សាក​ល្បង​ផែនការ​យើង​បាន។ ឥឡូវផែនការថ្នាក់ជាតិនេះយើងឈានទៅដល៧០%ហើយ ឥឡូវ​នេះ​យើង​កំពុង​ដំណើរ​ការ​ប្រមូល​ទិន្នន័យ​ស្នូល​ពី​ថ្នាក់​ខេត្ត និង​ក្រសួង ដើម្បី​យក​មក​ច្របាច់​បញ្ចូល ដើម្បី​ធ្វើ​ផែន​ការ​ចង់​និយាយ​ថា បើ​មាន​ហេតុការណ៍​អី​ភ្លាម​យើង​អត់​ត្រូវ​អង្គុយ​គិត​ថា ត្រូវ​ធ្វើ​អី​ខ្លះ​ទេ ព្រោះ​យើង​មាន​មូលដ្ឋាន​ហើយ​ស្រេច គ្រាន់​តែ​បើក​សៀវភៅ​នោះ​ឡើង​មក យើង​អនុវត្ត​តែ​ម្ដង​បាទ»។

លោក​បន្ត​ថា គម្រោង​នេះ នឹង​បង្ហាញ​ជូន​យ៉ាង​ពិស្ដារ​នូវ​ផែន​ទី​ភូមិ​សាស្ត្រ និង​ធនធាន ដែល​មាន​ស្រាប់​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ណា​មួយ អំពី​យន្តការ​គ្រប់គ្រង​គ្រោះ​មហន្តរាយ វិស័យ​ទាក់ទង​ព័ត៌មាន​តាម​រយៈ​ខ្សែ​បណ្ដោយ ខ្សែ​ទទឹង ដើម្បី​ឲ្យ​ដឹង​ទូលំទូលាយ​នូវ​មុខ​សញ្ញា​នៃ​គ្រោះថ្នាក់ កាត់​បន្ថយ​គ្រោះ​ថ្នាក់ និង​ត្រូវ​មាន​វិធានការ​ចាំបាច់​ក្នុង​ការ​ជួយ​សង្គ្រោះ​បន្ទាន់។

លោក រស់ សុវណ្ណរេត ៖ «នៅ​ក្នុង​ប្រតិបត្តិការ​ឆ្លើយ​តប​គ្រោះ​ទឹក​ ជំនន់  បើ​សិន​ជា​មាន​គ្រោះ​ទឹក​ជំនន់ តើ​យើង​ត្រូវ​ការ​ស្អី​ខ្លះ? យើង​ត្រូវ​ការ​ខាង​ផ្នែក​ខាង​សុខភាព​សាធារណៈ នៅ​ក្នុង​នោះ​មាន​តាំង​ពី​ការ​ព្យាបាល ការ​សង្គ្រោះ ការ​ផ្សព្វផ្សាយ​អប់រំ។ យើង​ត្រូវ​ការ​ផ្នែក​ស្បៀង មាន​ស្បៀង​សង្គ្រោះ​បន្ទាន់ មាន​សន្តិសុខ​ស្បៀង។ យើង​ត្រូវ​ការ​ខាង​ជម្រក បើ​សិន​ជា​បង​ប្អូន​ត្រូវ​ការ​ជម្លៀស​ពី​តំបន់​ទទួល​រង​គ្រោះ ទៅ​តំបន់​ទី​ទួល​មាន​សុវត្ថិភាព យើង​ត្រូវ​ការ​សន្តិសុខ​សណ្ដាប់​ធ្នាប់។ល។ ទាំង​អស់​នឹង​យើង​បាន​យក​វា​មក​ចង​ក្រង​ជា​ប្រព័ន្ធ ហើយ​ដាក់​ចូល​ក្នុង​ផែន​ការ​គោល​របស់​យើង​តែ​ម្ដង»។

កន្លង​មក​លោក​ទទួល​ស្គាល់​ថា ការ​ត្រៀម​បម្រុង​នៅ​មាន​ការ​ខ្វះខាត​ច្រើន ទាំង​ថវិកា និង​បច្ចេកទេស​ផ្សេងៗ នៅ​ក្នុង​ការ​ជួយ​សង្គ្រោះ ពេល​មាន​គ្រោះ​អាសន្ន​ម្ដងៗ។

លោក រស់ សុវណ្ណរេត បន្ត​ថា គណៈកម្មាធិការ​ជាតិ​គ្រប់គ្រង​គ្រោះ​មហន្តរាយ ក៏​បាន​សហការ​ជាមួយ​ស្ថាប័ន​ពាក់ព័ន្ធ​មួយ​ចំនួន​ទៀត​ដែរ ដូចជា ក្រសួង​ធនធាន​ទឹក បរិស្ថាន កសិកម្ម ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ផែន​ការ​យុទ្ធសាស្ត្រ​ថ្នាក់​ជាតិ ជា​ច្រើន​ទៀត ក្នុង​ការ​ទប់ទល់​នឹង​ការ​ប្រែប្រួល​អាកាស​ធាតុ និង​គ្រប់គ្រង​គ្រោះ​មហន្តរាយ​នេះ មាន​ជា​អាទិ៍ គឺ​គម្រោង​របស់​ក្រសួង​ធនធាន​ទឹក និង​ឧតុនិយម ដែល​ជា​គម្រោង​ដ៏​ធំ​មួយ ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១១ នេះ ទាក់ទង​នឹង​ការ​គ្រប់គ្រង​ការ​ប្រែប្រួល​ធនធាន​ទឹក​ទន្លេ​មេគង្គ។

លោក រស់ សុវណ្ណរេត ៖ «ក្នុង​នោះ​ខ្ញុំ​បាន​ពិនិត្យ​មើល​គម្រោង​ធំ​នោះ ឃើញ​ថា​វា​ជា​គម្រោង​ធំ​មាន​លក្ខណៈ​ល្អ ដោយសារ ក្រសួង​ធនធាន​ទឹក​គាត់​បាន​ត្រៀម​លក្ខណៈ​ជា​ច្រើន ត្រូវ​ការ​កសាង​ហេដ្ឋារចនាសម្ពន្ធ​សម្ព័ន្ធ​ជា​ច្រើន​ទាក់ទង​នឹង​ការ​ គ្រប់គ្រង​ទឹក ដើម្បី​បង្ការ​គ្រោះ​ទឹក​ជំនន់​ផង ក៏​ដូចជា​ការពារ​គ្រោះ​រាំង​ស្ងួត ដែល​កើត​ឡើង​ដោយសារ​តែ​ការ​ប្រែប្រួល​អាកាស​ធាតុ​នេះ​ឯង»។

ទោះ​យ៉ាង​នេះ​ក្ដី លោក​មិន​ទាន់​បាន​បង្ហាញ​ពី​ចំនួន​ថវិកា ដើម្បី​អនុវត្ត​គម្រោង​នីមួយៗ នៅ​ឡើយ​ទេ​ថា​នឹង​ត្រូវ​ការ​ចំណាយ​អស់​ទឹក​ប្រាក់​ចំនួន​ប៉ុន្មាន ពី​ព្រោះ​ គណៈកម្មាធិការ​ជាតិ​គ្រប់គ្រង​គ្រោះ​មហន្តរាយ​ពុំ​មាន​ខ្ទង់​ថវិកា​ខ្លួន​ឯង ​ផ្ទាល់​ក្នុង​ការ​អនុវត្ត​គម្រោង​នោះ​ឡើយ គឺ​ថវិកា​ដែល​ត្រូវ​ចំណាយ​លើ​ការ​អនុវត្ត​គម្រោង អាស្រ័យ​លើ​ការ​ឧបត្ថម្ភ​របស់​អង្គការ​មិន​រដ្ឋាភិបាល អង្គការ​អន្តរជាតិ និង ក្រសួង​ជំនាញ​ដែល​មាន​ការ​ពាក់ព័ន្ធ។

ស្រប​ពេល​នេះ​ដែរ ដើម្បី​ទប់ទល់​នឹង​បម្រែបម្រួល​អាកាស​ធាតុ​នេះ​ដែរ ក្រសួង​បរិស្ថាន ក៏​មាន​គម្រោង​ផែនការ​របស់​ខ្លួន​ដែរ ដោយ​មាន​ការ​ឧបត្ថម្ភ​ពី​ដៃ​គូ​អភិវឌ្ឍន៍​ប្រទេស​កម្ពុជា។

នៅ​ក្នុង​សន្និសីទ​កាសែត​ស្ដី​ពី​ឥរិយាបថ​នៃ​ការ​យល់​ដឹង​ពី​ការ​ ប្រែប្រួល​អាកាស​ធាតុ​នៅ​កម្ពុជា កាល​ពី​ដើម​ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ ២០១១ រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​បរិស្ថាន លោក ម៉ុក ម៉ារ៉េត មាន​ប្រសាសន៍​ឲ្យ​ដឹង​ថា ធនាគារ​ពិភព​លោក បាន​ជួយ​ឧបត្ថម្ភ​ទឹក​ប្រាក់​ប្រមាណ ៥០ លាន​ដុល្លារ​អាមេរិក ចូល​រួម​សកម្មភាព​ ទប់ទល់​ការ​ប្រែប្រួល​អាកាស​ធាតុ​នៅ​កម្ពុជា ដូចជា ការ​កសាង​ធនធាន​មនុស្ស ការ​កសាង​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​ធារាសាស្ត្រ ជួយ​ទ្រទ្រង់​លើ​វិស័យ​កសិកម្ម ដើម្បី​ឲ្យ​មាន​ភាព​សាំ​នឹង​ការ​ប្រែប្រួល​អាកាស​ធាតុ។

លោក ម៉ុក ម៉ារ៉េត ៖ «យើង​កំពុង​ធ្វើ​គ្រប់​កន្លែង ដាក់​តាក់ទិច​យុទ្ធសាស្ត្រ ក្នុង​ការ​អភិវឌ្ឍ​ធនធាន​ទឹក ត្រូវ​ធ្វើ​ម៉េច​ឲ្យ​បន្សាំ​ទៅ​នឹង​ការ​ប្រែប្រួល​អាកាសធាតុ ត្រូវ​ទៅ​ព្រម​ជាមួយ​គ្នា។ នៅ​ក្នុង​ហ្នឹង យើង​ត្រូវ​ធ្វើ​គ្រប់​យ៉ាង តាំង​ពី​ប្រព័ន្ធ​ធារាសាស្ត្រ ធ្វើ​ទំនប់​ទប់​ទឹក ទប់​អី ដើម្បី​បន្សាំ​ទៅ​នឹង​ការ​ប្រែប្រួល​អាកាសធាតុ។ យើង​គិត​គូ​ពី​បញ្ហា​រក​ពូជ​ស្រូវ​ណា ដែល​ធន់​ទៅ​នឹង​ការ​ប្រែប្រួល​អាកាសធាតុ»។

ទោះ​ជា​យ៉ាង​នេះ​ក្ដី លោក​បញ្ជាក់​ថា គម្រោង​នេះ ត្រូវ​ការ​ថវិកា​ច្រើន​ទៀត ដើម្បី​អនុវត្ត​ការងារ​នេះ និង​ត្រូវ​ការ​ចូលរួម​ពី​ប្រជា​ពលរដ្ឋ និង​អ្នក​ជំនាញ និង​មាន​បទ​ពិសោធន៍​លើ​បញ្ហា​នេះ​ពី​គ្រប់​មជ្ឈដ្ឋាន។

តំណាង​ធនាគារ​អភិវឌ្ឍន៍​អាស៊ី (ADB) លោក អេនឆា ស្រ៊ីនីវាសាន (Ancha Srinivasan) បាន​ឲ្យ​ដឹង​កាល​ពី​ខែ​មីនា ឆ្នាំ ២០១១ ថា ធនាគារ​អភិវឌ្ឍន៍​អាស៊ី ធ្លាប់​បាន​ឧបត្ថម្ភ​ដល់​ប្រទេស​កម្ពុជា​នូវ​ទឹក​ប្រាក់​ចំនួន ១៥ លាន​ដុល្លារ​រួច​មក​ហើយ​ដែរ សម្រាប់​អភិវឌ្ឍ​គម្រោង​ទប់​ស្កាត់​បម្រែបម្រួល​អាកាស​ធាតុ​នា​ពេល​កន្លង​ មក។

មន្ត្រី​ធនាគារ​អភិវឌ្ឍន៍​អាស៊ី​រូប​នេះ​បាន​កត់​សម្គាល់​ឃើញ​ថា ប្រទេស​កម្ពុជា​គឺ​ជា​ប្រទេស​មួយ ដែល​ប៉ះពាល់​ខ្លាំង​ដោយ​សារ​ការ​ប្រែប្រួល​អាកាស​ធាតុ។

ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​ចាប់​ផ្ដើម​អនុវត្ត​គម្រោង​រៀបចំ​យុទ្ធសាស្ត្រ​ កម្មវិធី​សាក​ល្បង​សម្រាប់​ភាព​ធន់​នឹង​អាកាស​ធាតុ ដែល​កម្មវិធី​នេះ គេ​សំដៅ​បញ្ជ្រាប​នូវ​បញ្ហា​បម្រែបម្រួល​អាកាសធាតុ​ចូល​ទៅ​ក្នុង​គោល​នយោបាយ និង​ផែន​ការ​អភិវឌ្ឍន៍​ជាតិ ដែល​មាន​ការ​ជួយ​ឧបត្ថម្ភ​គាំទ្រ​ពី​ម្ចាស់​ជំនួយ​ធំៗ មួយ​ចំនួន។

ការ​ប្រែប្រួល​អាកាស​ធាតុ គឺ​ជា​បញ្ហា​ផល​ប៉ះពាល់​មួយ​ដ៏​ធ្ងន់ធ្ងរ​ដល់​សេដ្ឋកិច្ច​ក្នុង​ប្រទេស​ កម្ពុជា ដោយ​បង្ក​ឲ្យ​មាន​ទឹក​ជំនន់ ការ​កើន​ឡើង​នៃ​កម្ពស់​ទឹក​សមុទ្រ​ជា​ដើម។ សេដ្ឋកិច្ច​កម្ពុជា​បាន​អាស្រ័យ​ទៅ​លើ​អាកាសធាតុ​ជា​ចម្បង ពិសេស​វិស័យ​កសិកម្ម និង​ធនធាន​ទឹក​ផង​ដែរ៕

កិច្ច​ប្រជុំ​ស្ដីពី​ការ​ប្រែប្រួល​អាកាស​ធាតុ និង​សន្តិសុខ​ស្បៀង

ដោយ អ៊ុក សាវបូរី
2011-05-25

មន្ត្រី​កម្មវិធី​ស្បៀង​អាហារ​សហភាព​អឺរ៉ុប ( FAO EUROPEAN UNION FOOD FACILITY PROJECT) និង​មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល ផ្នែក​កសិកម្ម និង​បរិស្ថាន បាន​ជួប​ពិភាក្សា​គ្នា​អំពី​ផល​វិបាក​នានា ដែល​បណ្ដាល​មក​ពី​គ្រោះ​ធម្មជាតិ ដែល​បាន​កើត​ឡើង​កាល​ពី​ពេល​ថ្មីៗ នេះ។

Oxfam/Brett Eloff

ដី​ស្រែ​ស្ងួត​ហួតហែង​នៅ​រដូវ​ប្រាំង នៅ​ភូមិ​ក្បាល​រមាស ខេត្ត​រតនគិរី។

នៅ​ថ្ងៃ​ពុធ ទី ២៥ ខែ​ឧសភា ក្រុម​មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល និង​មន្ត្រី​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ ជាង ៩០ នាក់ បាន​ជួប​ពិភាក្សា​គ្នា​អំពី​ការ​ប្រែប្រួល​អាកាស​ធាតុ នៅ​ពេល​បច្ចុប្បន្ន និង​ស្ដី​អំពី​វិធានការ​នានា ដើម្បី​ការពារ​ផល​ដំណាំ និង​សត្វ​ចិញ្ចឹម នៅ​ពេល​មាន​គ្រោះ​ធម្មជាតិ​កើត​ឡើង និង​វិធី​បញ្ចៀស ព្រម​ទាំង​ការ​ប្រកាស​គ្រោះ​អាសន្ន មុន​ពេល​កើត​មាន​គ្រោះ​ធម្មជាតិ​ទាំង​នោះ ដើម្បី​ឲ្យ​កសិករ​មាន​ការ​ប្រុង​ប្រយ័ត្ន និង​ចូលរួម​ការពារ។

អនុរដ្ឋលេខាធិការ ក្រសួង​កសិកម្ម រុក្ខា ប្រមាញ់ និង​នេសាទ លោក អ៊ិត ណូឌី មាន​ប្រសាសន៍​នៅ​ថ្ងៃ​ពុធ ទី ២៥ ខែ​ឧសភា​ថា ប្រទេស​ជប៉ុន និង​ប្រទេស​អាមេរិក ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១១ រង​នូវ​គ្រោះ​ធម្មជាតិ​រលក​យក្ស​ស៊ូណាមិ ជំនន់ ខ្យល់​ព្យុះ ដោយសារ​ការ​ប្រែប្រួល​អាកាស​ធាតុ។ បញ្ហា​ប្រែប្រួល​អាកាស​ធាតុ​នេះ បង្ក​ឲ្យ​មាន​ផល​ប៉ះពាល់​ធ្ងន់ធ្ងរ ដល់​បញ្ហា​សន្តិសុខ​ស្បៀង។

នៅ​កម្ពុជា ការ​កាប់​បំផ្លាញ​ព្រៃ​ឈើ​ជាង ៣ លាន​ហិកតារ ការ​ដុត​កាក​សំណល់​ដំណាំ និង​ដុត​ព្រៃ​ដំណាំ​កសិកម្ម និង​ការ​ដាំដុះ​ស្រូវ​ប្រដេញ​ទឹក​ជា​ប្រចាំ ក៏​រួម​ចំណែក​បង្កើន​ឧស្ម័ន​ផ្ទះ​កញ្ចក់​ភាយ​ទៅ​លើ​បរិយាកាស ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​អាកាស​ធាតុ​ប្រែប្រួល​ដែរ។ ក្រសួង​កសិកម្ម បាន​ចុះ​ពន្យល់​ប្រជា​កសិករ ឲ្យ​កែប្រែ​ទម្លាប់​ទាំង​នោះ និង​ដាំ​កូន​ឈើ ដើម្បី​ការពារ​ព្រៃ​ឲ្យ​បាន ៦០% វិញ។

សំឡេង ៖ «អ្វី​ដែល​យើង​ចង់​បាន គឺ​ធ្វើ​យ៉ាងណា​ឲ្យ​កសិករ​យើង ចេះ​បច្ចេកទេស​ដាំដុះ ម្ចាស់​ការ​ច្នៃ​ប្រឌិត។ ២ ឆ្នាំ​ហើយ យើង​ធ្វើ​សន្និបាត​កសិករ ដើម្បី​ស្វែងរក​នូវ​កសិករ​ឆ្នើមៗ លើ​ការងារ​ឆ្នៃ​ប្រឌិត​គ្រប់​វិស័យ»។

តំណាង​អង្គការ​ស្បៀង និង​កសិកម្ម​នៃ​សហប្រជាជាតិ​ប្រចាំ​នៅ​កម្ពុជា ហៅ​កាត់​ថា (FAO) លោក អែជេ មិខិនដេ (Ajay Markanday) ថ្លែង​ថា​ការ​ប្រែប្រួល​អាកាស​ធាតុ បាន​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ការ​គំរាម​កំហែង​ដ៏​ធំ​មួយ ចំពោះ​ការ​សម្រេច​ទៅ​លើ​លទ្ធផល​នៃ​ការ​ខិត​ខំ​ប្រឹងប្រែង​ឲ្យ​មាន​សន្តិសុខ​ ស្បៀង។

រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា បាន​ទទួល​ស្គាល់​ហានិភ័យ​នេះ ទើប​អង្គការ FAO ផ្ដល់​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​នូវ​សមត្ថភាព​បច្ចេកទេស​កសិកម្ម រុក្ខា ប្រមាញ់ និង​នេសាទ ដើម្បី​បន្សាំ​ទៅ​នឹង​ការ​ប្រែប្រួល​អាកាសធាតុ និង​ដើម្បី​កាត់​បន្ថយ​ផល​ប៉ះពាល់ ដែល​បង្ក​ឡើង​ដោយ​ការ​ប្រែប្រួល​អាកាស​ធាតុ​នេះ គឺ​ធ្វើ​យ៉ាង​ណា គ្រប​ដណ្ដប់​ឲ្យ​បាន​ទៅ​លើ​ជីវៈ​ចម្រុះ និង ការ​កសាង​សមត្ថភាព ដោយ​ផ្ទេរ​បច្ចេកវិទ្យា ដើម្បី​ការ​ស្ដារ​ព្រៃ​ស្រោង​ឡើង​វិញ។

នាយក​វិទ្យាស្ថាន​ស្រាវជ្រាវ និង​អភិវឌ្ឍន៍​កសិកម្ម​កម្ពុជា ហៅ​កាត់​ថា CARDI លោក អ៊ុក មករា មាន​ប្រសាសន៍​ថា កម្ពុជា​ត្រៀម​ពូជ​ស្រូវ​ប្រើ​ទឹក​តិច សម្រាប់​ការពារ​គ្រោះ​រាំង​ស្ងួត និង​ស្រូវ​ដែល​ធន់​នឹង​ទឹក​ជំនន់។ ពូជ​ស្រូវ​ដាំ​សម្រាប់​រាំង​ស្ងួត គឺ ខារ ៣ (CAR3) និង​ខារ ៤ (CAR4)។

ឯ​ពូជ​ស្រូវ​ដែល​ធន់​នឹង​ទឹក​ជំនន់ លោក អ៊ុក មករា ថ្លែង​ថា មាន​ដូចជា​ពូជ​ស្រូវ ៖ «ពូជ ​ផ្កា​រំដួល ពូជ​ខារ ៩ ពូជ​ផ្កា​រំដេង ពូជ​ផ្កា​រមៀត​ជាដើម​នេះ ដែល​ខ្ញុំ​មាន​បង្ហាញ​នេះ គឺ​វា​ធន់​នឹង​ទឹក​ជំនន់។ ប៉ុន្តែ ទន្ទឹម​នឹង​យើង​មិន​ទាន់​ពេញ​ចិត្ត​ទេ យើង​កំពុង​ធ្វើ​ការ​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​បន្ត​ថែម​ទៀត ដើម្បី​ពង្រឹង​ពូជ​អស់​ហ្នឹង ឲ្យ​វា​កាន់​តែ​ធន់​ទ្រាំ​ទៅ​នឹង​ទឹក​ជំនន់ ឬ​រាំង​ស្ងួត​ថែម​ទៀត»។

មន្ត្រី​អង្គការ យូ.អិន.ឌី.ភី (UNDP) លោក ឃីម ឡាយ បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ថវិកា​ចំនួន ២០ លាន​ដុល្លារ​អាមេរិក​សម្រាប់​ផែនការ ៥ ឆ្នាំ គឺ​ឆ្នាំ ២០១១ ឆ្នាំ ២០១៥ អង្គការ​នេះ​កំពុង​ធ្វើ​ការងារ​គាំទ្រ ដើម្បី​កសាង​នូវ​ភាព​ធន់ និង​ការ​ប្រែប្រួល​អាកាស​ធាតុ ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ដោយ​ធ្វើ​ការ​អប់រំ​សហគមន៍​តាម​រយៈ​សិក្ខាសាលា និង​កិច្ច​ប្រជុំ​ជា​ដើម៕

សហគមន៍​ព្រៃ​ឡង់​សុំ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​ជួយ​ទប់ស្កាត់​ការ​កាប់​បំផ្លាញ​ព្រៃ

ដោយ ទីន ហ្សាការីយ៉ា
2011-05-26

ប្រជា​សហគមន៍​ការពារ​ព្រៃ​ឡង់ ក្នុង​ខែត្រ​ចំនួន ៤ បាន​នាំ​គ្នា​ឡើង​មក​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២៥ ឧសភា ដើម្បី​ទាមទារ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​ជួយ​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ការ​កាប់​បំផ្លាញ​ព្រៃ​ ឈើ។

RFA/Tin Zakariya

ប្រជា​សហគមន៍​ការពារ​ព្រៃ​ឡង់ មក​ពី​ខែត្រ​ចំនួន ៤ តវ៉ា​ទាមទារ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​ជួយ​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ការ​កាប់​បំផ្លាញ​ព្រៃ​ឡង់ នា​សួន​សេរីភាព ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២៥ ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ​២០១១។

ការ​កាប់​បំផ្លាញ​ព្រៃ​ឡង់​ពី​សំណាក់​ក្រុមហ៊ុន​មួយ​ចំនួន​ដែល​ទទួល​បាន​ អាជ្ញាប័ណ្ណ​ពី​រដ្ឋាភិបាល​នៅ​ក្នុង​ខែត្រ​ចំនួន ៤ បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​សហគមន៍​ជនជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច​កួយ រស់​នៅ​តំបន់​ព្រៃ​ឡង់ បាន​សម្ដែង​ក្ដី​កង្វល់​អំពី​ការ​ប្រែប្រួល​អាកាសធាតុ បញ្ហា​ជីវភាព​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​ដែល​ពឹង​អាស្រ័យ​លើ​អនុផល​ព្រៃ​ឡង់។

ការ​លើក​ឡើង​របស់​ជន​ជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច​នេះ ដោយសារ​តែ​ព្រៃ​ឡង់​មាន​តួនាទី​យ៉ាង​សំខាន់​សម្រាប់​ទ្រទ្រង់​សេដ្ឋកិច្ច​ សហគមន៍​មូលដ្ឋាន ជា​ប្រភព​ទឹក​ហូរ​ចូល​បឹង​ទន្លេ​សាប រក្សា​លំនឹង​ខាង​បរិស្ថាន និង​ទប់​ស្កាត់​ការ​ប្រែប្រួល​អាកាសធាតុ​ក្នុង​ប្រទេស តំបន់ និង​ពិភពលោក​ដោយ​មាន​ប្រសិទ្ធភាព។

សំឡេង​ច្រៀង ៖ «ឥឡូវ​រាស្ត្រ​ខ្មែរ​អ្នក​ស្រែ​ចម្ការ ចិញ្ចឹម​អាត្មា​ដោយសារ​ធម្មជាតិ ជានិច្ច​រួមរស់​មិន​ឲ្យ​ឃ្លៀងឃ្លាត ពឹង​លើ​ធម្មជាតិ…»

ប្រជា​សហគមន៍​ការពារ​ព្រៃ​ឡង់​មក​ពី​ ៤​ខែត្រ​នោះ រួម​មាន​ខែត្រ​ក្រចេះ ស្ទឹងត្រែង កំពង់ធំ និង​ខែត្រ​ព្រះវិហារ ជិត ២០០​នាក់ បាន​មក​ដង្ហែ​ក្បួន ព្រម​ទាំង​កាន់​បដា​សរសេរ​សុំ​ឲ្យ​ប្រមុខ​រដ្ឋាភិបាល​ជួយ​ទប់​ស្កាត់​ ក្រុមហ៊ុន​កុំ​ឲ្យ​ឈូស​ឆាយ​ដី និង​កាប់​ព្រៃ​ឡង់​ត​ទៅ​ទៀត។

ស្ត្រី​ជន​ជាតិ​កួយ ឈ្មោះ តី សូ បាន​រៀបរាប់​អំពី​ផល​ប៉ះពាល់​ដូច្នេះ ៖ «មុខ ​របរ​យើង​ខ្ញុំ​ដូច​ជា​ចៀរ​ជ័រ វល្លិ រក​​អនុផល អត់​បាន​ពិបាក។ ផល​អនុផល​មាន​ដូច​ជា​ជ័រ​ទឹក ជ័រ​ចុង មាន​វល្លិ​គ្រប់​មុខ មាន​ផ្ដៅ មាន​ផ្លែ​ឈើ មើម​ឈើ ឱសថ​បុរាណ មាន​ឈើ​លំនៅឋាន»

ព្រៃ​ឡង់ កំពង់ធំ ៣០៥
ប្រជា​សហគមន៍​ការពារ​ព្រៃ​ឡង់ តវ៉ា​ទាមទារ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​ជួយ​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ការ​កាប់​បំផ្លាញ​ព្រៃ​ឡង់ នា​សួន​សេរីភាព ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២៥ ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ​២០១១។ RFA/Tin Zakariya

ឯកសារ​សិក្សា​អំពី​ព្រៃ​ឡង់​បាន​សរសេរ​ថា ព្រៃ​ឡង់​ជា​ព្រៃ​ឈើ​ធំ​ជាង​គេ​បង្អស់ ជា​ព្រៃ​ស្រោង ហើយ​មាន​ស្លឹក​គ្រប់​រដូវ​កាល​ដែល​នៅ​សេសសល់​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា និង​ឧបទ្វីប​ឥណ្ឌូចិន។ ព្រៃ​ឡង់​មាន​ផ្ទៃ​ដី​ទំហំ ៣.៦០០​គីឡូម៉ែត្រ​ក្រឡា គ្រប​ដណ្ដប់​ព្រៃ​ស្រោង និង​តំបន់​ស្នូល​មាន​ទំហំ​ប្រមាណ ៨​ម៉ឺន​ទៅ​១​សែន​ហិកតារ។ ព្រៃ​នេះ​រួម​មាន​ប្រព័ន្ធ​បរិស្ថាន​ចំនួន ៧ ដោយ​ឡែក​ពី​គ្នា ព្រៃ​វាល ល្បាប់ ភក់ ដែល​ចាស់​ជាង​គេ ព្រៃ​ស្រោង ព្រៃ​ពាក់​កណ្ដាល​ស្រោង និង​ព្រៃ​របោះ​ជាដើម។

សហគមន៍​ការពារ​ព្រៃ​ឡង់​ដែល​មក​ពី​ចំនួន ៤​ខែត្រ​នេះ ក៏​បាន​ដាក់​ញត្តិ​ទៅ​ស្ថាប័ន​ដែល​ពាក់ព័ន្ធ​មួយ​ចំនួន ដើម្បី​សុំ​ឲ្យ​បញ្ឈប់​កាប់​ព្រៃ​ឡង់​ត​ទៅ​ទៀត ដូច​ជា​ក្រសួង​កសិកម្ម រុក្ខា​ប្រមាញ់ និង​នេសាទ ក្រសួង​ឧស្សាហកម្ម និង​ថាមពល មន្ទីរ​រដ្ឋ​សភា​ជាតិ និង​ខុទ្ទកាល័យ​លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន។

នៅ​ក្នុង​ញត្តិ​នោះ ពួកគេ​បាន​ទាមទារ​ចំនួន ៦​ចំណុច​សំខាន់ៗ មាន​ដូច​ជា​សុំ​បញ្ឈប់​ការ​ផ្ដល់​ដី​សម្បទាន​នានា​ក្នុង​តំបន់​ព្រៃ​ឡង់ លុប​អាជ្ញាប័ណ្ណ​គ្រប់​វិស័យ​ដែល​បាន​ផ្ដល់​ឲ្យ​ក្រុមហ៊ុន​ក្នុង​តំបន់​ព្រៃ ​ឡង់ លុប​បំបាត់​សកម្មភាព​កាប់​បំផ្លាញ​ព្រៃ​ឈើ​អនាធិបតេយ្យ​ក្នុង​ព្រៃ​ឡង់ ទុក​ដី​ដែល​បាន​ឈូស​ឆាយ​ឲ្យ​ដុះ​ឡើង​វិញ​ជា​លក្ខណៈ​ធម្មជាតិ សុំ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​គាំទ្រ និង​ទទួល​ស្គាល់​បណ្ដាញ​សហគមន៍​ព្រៃ​ឡង់ និង​សុំ​ឲ្យ​មាន​កិច្ច​សហការ​រវាង​មន្ត្រី​ពាក់ព័ន្ធ​គ្រប់​លំដាប់ថ្នាក់​ ជាមួយ​បណ្ដាញ​ព្រៃ​ឡង់​ក្នុង​កិច្ច​ការពារ និង​ថែរក្សា​ព្រៃ​ឡង់​ទាំង​មូល​ឲ្យ​ស្ថិតស្ថេរ​គង់វង្ស។

ឯកសារ​ដែល​ទទួល​បាន​ពី​សហគមន៍​ការពារ​ព្រៃ​ឡង់​បាន​បង្ហាញ​ថា នៅ​ក្នុង​ខែត្រ​កំពង់ធំ មាន​ក្រុមហ៊ុន ស៊ី.អ.ស៊ី.ខេ (CRCK) ដែល​ទទួល​បាន​អាជ្ញាប័ណ្ណ​ពី​រដ្ឋាភិបាល​កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០០៩ ក្រុមហ៊ុន​ចម្ការ​កៅស៊ូ​ទំរីង ក្រុមហ៊ុន ភី.អិន.ធី (PNT) និង​ក្រុមហ៊ុន​មួយ​ចំនួន​ទៀត​នៅ​ក្នុង​ខែត្រ​ក្រចេះ ខែត្រ​ស្ទឹងត្រែង និង​ខែត្រ​ព្រះវិហារ កំពុង​កាប់​ព្រៃ​ឡង់​នេះ ដែល​ជា​ក្ដី​កង្វល់​ពី​ប្រជាពលរដ្ឋ​រស់​នៅ​ជុំវិញ​តំបន់​ព្រៃ​ឡង់។

អភិបាល​រង​ខែត្រ​កំពង់ធំ លោក អ៊ុត សំអន បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ការ​ផ្ដល់​ដី​សម្បទាន​សេដ្ឋកិច្ច​ឲ្យ​ក្រុមហ៊ុន​អភិវឌ្ឍន៍​ដាំ​ដើម​កៅស៊ូ​នៅ ​ក្នុង​ខែត្រ​កំពង់ធំ នោះ គឺ​គណៈកម្មការ​ខែត្រ​សហការ​នឹង​ក្រសួង​កសិកម្ម បាន​ចុះ​ទៅ​សិក្សា​អំពី​ផល​ប៉ះពាល់​រួច​រាល់​ហើយ។

លោក អ៊ុត សំអន បាន​បញ្ជាក់​ថា ក្រុមហ៊ុន ស៊ី.អ.ស៊ី.ខេ ជា​ក្រុមហ៊ុន​វៀតណាម បាន​ទទួល​ផ្ទៃ​ដី​ប្រមាណ ១​ម៉ឺន​ហិកតារ ប៉ុន្តែ​ក្រោយ​មក​ឃើញ​ថា ប៉ះពាល់​ដល់​ព្រៃ​ឈើ​ព្រៃ​ឡង់​នេះ គឺ​រដ្ឋាភិបាល​បាន​កាត់​មក​នៅ​ជាង ៦​ពាន់​ហិកតារ​វិញ។

ទាក់ទង​ទៅ​នឹង​ការ​ផ្ដល់​ដី​សម្បទាន​សេដ្ឋកិច្ច​ឲ្យ​ក្រុមហ៊ុន​ឯកជន​នេះ​ ដែរ រដ្ឋលេខាធិការ​ក្រសួង​កសិកម្ម លោក ច័ន្ទ តុងអ៊ីវ មិន​ធ្វើការ​អធិប្បាយ​ទេ ដោយ​លោក​បង្វែរ​ឲ្យ​សួរ​ទៅ​លោក អ៊ិត ណូឌី វិញ។

នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២៥ ឧសភា វិទ្យុ​អាស៊ីសេរី​បាន​ព្យាយាម​ទាក់ទង​អនុ​រដ្ឋលេខាធិការ​ក្រសួង​កសិកម្ម លោក អ៊ិត ណូឌី ប៉ុន្តែ​មិន​ទាន់​អាច​ទាក់ទង​បាន​នៅ​ឡើយ។

ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ក៏ដោយ គេ​សង្កេត​ឃើញ​សហគមន៍​ជន​ជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច និង​ប្រជាពលរដ្ឋ​ដែល​បាន​មក​ដង្ហែ​ក្បួន​នៅ​ទីលាន​សេរីភាព​នោះ គឺ​ពួកគេ​បាន​ពាក់​អាវ​ពណ៌​បៃតង​នៅ​លើ​ផ្ទៃ​មុខ និង​ខ្នង គេ​បាន​គូរ​រួប​ស្លឹក​ឈើ និង​រូប​ដើម​ឈើ ដែល​ជា​សារ​មួយ​ផ្ញើ​ទៅ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ថា ពួកគេ​ត្រូវការ​ដើម​ឈើ​នៅ​គង់វង្ស ដើម្បី​ផ្ដល់​ប្រយោជន៍​ដល់​មនុស្ស ដូចជា​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​បរិស្ថាន​យូរ​អង្វែង សន្តិសុខ​ស្បៀង និង​ទឹក។

ព្រៃ​ឡង់​ក្រៅ​អំពី​ការ​ផ្ដល់​អនុផល​ដល់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ក៏​ផ្ដល់​ប្រយោជន៍​ ដល់​មច្ឆា​ជាតិ​ផង​ដែរ ព្រៃ​ឡង់ គឺ​ជា​ទី​ជម្រាល​ដ៏​សំខាន់​ដែល​សម្រួល​ទឹក និង​កាក​សំណល់​ដែល​ហូរ​ចាក់​ចូល​ទៅ​បឹង​ទន្លេ​សាប និង​ជា​ទី​ជម្រក​ដ៏​សំខាន់​សម្រាប់​ត្រី​ពង។

ប្រធាន​សមាគម​ប្រជាធិបតេយ្យ​ឯករាជ្យ​នៃ​សេដ្ឋកិច្ច​ក្រៅ​ប្រព័ន្ធ លោក វ៉ន ពៅ បាន​លើក​ឡើង​ថា ការ​កាប់​ព្រៃ​ឡង់ ក្រៅ​ពី​ការ​ប៉ះ​ពាល់​ដល់​ជីវភាព​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ ក៏​វា​ប៉ះពាល់​ដល់​បរិស្ថាន​កម្ពុជា​ដែរ ៖ «ឃើញ​ថា បរិស្ថាន​ស្រុក​ខ្មែរ​ប្រែប្រួល​យ៉ាង​ខ្លាំង ត្រូវ​ក្ដៅ គឺ​ក្ដៅ​ស្ទើរ​តែ​បែក​ក្បាល ពេល​ភ្លៀង​មាន​រន្ទះ​បាញ់ អ៊ីចឹង​យើង​ឃើញ​ថា បញ្ហា​គ្រោះ​ធម្មជាតិ​កំពុង​តែ​ញាំញី​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា»

តំណាងរាស្ត្រ​គណបក្ស សម រង្ស៊ី លោក ម៉ែន សុថាវរិន្រ្ទ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា លោក​នឹង​ធ្វើ​លិខិត​ទៅ​លោក​នាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន ផ្ទាល់ ដើម្បី​ឲ្យ​មាន​វិធានការ​ការពារ​ព្រៃ​ឡង់ ៖ «អា​រឿង​ដឹក​ឈើ​ហ្នឹង គឺ​ដឹក​រាល់​តែ​យប់ សុំ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​ហ្នឹង​គិត​រឿង​ហ្នឹង​មែន​ទែន! ឥឡូវ​លែង​អារ​ឈើ​នៅ​ក្នុង​ក្រុមហ៊ុន ស៊ី.អ.ស៊ី.ខេ ទៀត​ហើយ គឺ​គេ​ដឹក​យក​ទៅ​អារ​នៅ​ខែត្រ​កំពង់ចាម ហើយ​គេ​យក​ទៅ​យួន»

ប្រជា​សហគមន៍​ដែល​មក​ទាំង ៤​ខែត្រ​នេះ បាន​ត្អូញត្អែរ​ក្នុង​ទឹក​មុខ​ស្រពោន​ថា ប្រសិន​បើ​ព្រៃ​ឡង់​ត្រូវ​ក្រុមហ៊ុន​នៅ​តែ​កាប់​បំផ្លាញ​បន្ត​ទៀត​នោះ វាសនា​របស់​ពួកគាត់​នៅ​តំបន់​ព្រៃ​ឡង់​នឹង​ប្រឈម​នឹង​ការ​លំបាក​ផ្នែក​ ជីវភាព​ជាង​ការ​រស់​នៅ​សព្វថ្ងៃ​ទៀត ៖ «ម្យ៉ាង​ទៀត​យើង​ខ្ញុំ​មក​ទី​នេះ គឺ​ចង់​ឲ្យ​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​ហ្នឹង​គាត់​ទទួល​ស្គាល់​ព្រៃ​ឡង់ ដើម្បី​រស់​នៅ​បាន​ស្រួល​នៅ​តំបន់​នោះ ព្រោះ​តំបន់​ព្រៃ​ឡង់​ជា​តំបន់​ជន​ជាតិ​ភាគ​តិច»

ឯកសារ​សិក្សា​អំពី​ព្រៃ​ឡង់​ដដែល​បាន​សរសេរ​ថា គិត​មក​ទល់​ឆ្នាំ​២០១០ កន្លង​ទៅ រដ្ឋាភិបាល​បាន​ផ្ដល់​អាជ្ញាប័ណ្ណ​ដី​សម្បទាន​សេដ្ឋកិច្ច​ឲ្យ​ទៅ​ក្រុមហ៊ុន​ ជិត ៣០​ក្រុមហ៊ុន នៅ​ក្នុង​តំបន់​ព្រៃ​ឡង់ ដែល​នៅ​ចំនួន ៤​ខែត្រ គឺ​ខែត្រ​ក្រចេះ ស្ទឹងត្រែង កំពង់ធំ និង​ខែត្រ​ព្រះវិហារ។

ប្រភព​ចំណូល​ដ៏​សំខាន់​របស់​សហគមន៍​ព្រៃ​ឡង់ បាន​មក​ពី​ដើម​​ច្បោះ ពីព្រោះ​ថា ព្រៃ​ឡង់​មាន​ដើម​ជ័រ​ច្បោះ​ពី ៧០% ទៅ ៧៥% ដែល​សហគមន៍​ព្រៃ​ឡង់​អាស្រ័យ​ផល​សម្រាប់​អភិវឌ្ឍន៍​សេដ្ឋកិច្ច​គ្រួសារ​ គ្រប់​រដូវ​កាល។

គិត​ពី​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​១៩៩០ មក​ទល់​ពេល​នេះ​មាន​ដើម​ច្បោះ​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ព្រៃ​ឡង់​មាន​ជាង ២០​ម៉ឺន​ដើម ដែល​ត្រូវ​បាន​ក្រុមហ៊ុន និង​អ្នក​មាន​អំណាច​កាប់​បំផ្លាញ៕

រដ្ឋាភិបាល​មាន​វិធានការ​ទប់​ស្កាត់ ភាព​រហោស្ថាន និង​ឱន​ភាព​ដី

កិច្ច​ប្រជុំ​សកម្មភាព​ជាតិ ដើម្បី​ទប់​ស្កាត់​ភាព​រហោស្ថាន និង​ឱនភាព​ដី ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា បាន​បង្ហាញ​ថា ផ្ទៃ​ដី​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា មិន​មាន​ភាព​រហោស្ថាន​នៅ​ឡើយ​ទេ ប៉ុន្តែ បាន​រង​នូវ​ឱនភាព​ដី​ប្រមាណ ៤៤%។

មន្ត្រី​បរិស្ថាន មន្ត្រី​កសិកម្ម និង​មន្ត្រី​អង្គការ​ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល បាន​បង្ហាញ​ថា ការ​រេចរឹល​ព្រៃឈើ ដី​ខ្សោះ​ជីរ​ជាតិ ឬ​ហៅ​ថា ឱនភាព​ដី នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា អាច​ប៉ះពាល់​ផលិត​ភាព​ទាញ​យក​ផល​ពី​ដី​នៃ​ដំណាំ​កសិកម្ម ដែល​នឹង​អាច​ធ្វើ​ឲ្យ​ប៉ះពាល់​ដល់​ជីវភាព​រស់​នៅ​របស់​ពលរដ្ឋ។

ប្រធាន​គម្រោង​គ្រប់គ្រង​បរិស្ថាន និង​ថាមពល​នៃ​អង្គការ​អភិវឌ្ឍន៍​សហប្រជាជាតិ ហៅ​កាត់​ថា យូ.អិន.ឌី.ភី (UNDP) លោក ឡាយ ឃីម មាន​ប្រសាសន៍​ថា ដី​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា មិន​ទាន់​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ដី​រហោស្ថាន​នៅ​ឡើយ​ទេ តែ​ដី​នោះ​ប្រមាណ ៤៤% រង​នូវ​ភាព​ងាយ​រង​គ្រោះ ចំពោះ​ឱនភាព​ដី និង​ភាព​រេចរឹល​បន្ថែម​ទៀត។

លោក​ថា ភាព​រេចរឹល​ទាំង​នេះ​បណ្ដាល​មក​ពី​កត្តា​មនុស្ស​ផង​និង​កត្តា​ប្រែប្រួល​នៃ​ អាកាស​ធាតុ​ផង «ពី​ព្រោះ​មនុស្ស​ជា​អ្នក​សម្រេច​ចិត្ត។ មនុស្ស​ជា​អ្នក​ធ្វើ​សកម្មភាព ដូច​ជា ការ​កាប់​ព្រៃ​ឈើ​នៅ​ក្នុង​ទី​ខ្ពស់ នៅ​តំបន់​ទី​ជម្រាល​នៅ​តំបន់​ខ្ពង់​រាប វា​មាន​ឥទ្ធិពល​មួយ​ចំនួន ជះ​ទៅ​លើ​ការ​រេចរឹល​នៃ​ផ្ទៃ​ដី ការ​ហូរ​ច្រោះ​នៃ​ផ្ទៃ​ដី​មក​តំបន់​ខ្ពង់​រាប»។

ប្រធាន​នាយកដ្ឋាន​សហប្រតិបត្តិការ​អន្តរជាតិ និង​ជា​នាយក​គ្រប់គ្រង​ថ្នាក់​ជាតិ​នៃ​គម្រោង​ពង្រឹង​សមត្ថភាព និង​ធានា​ការ​គ្រប់គ្រង​ដី​ធ្លី​ដ៏​ចិរភាព​នៅ​កម្ពុជា លោក មាស ពិសិទ្ធ មាន​ប្រសាសន៍​នៅ​ថ្ងៃ​សុក្រ​ទី ៦ ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ ២០១១ ថា ដោយ​សារ​តែ​ប្រទេស​កម្ពុជា​មាន​បញ្ហា​ឱនភាព​ដី ដូច្នេះ​កម្មវិធី​សកម្មភាព​ជាតិ បាន​ផ្ដោត​ទៅ​លើ​ការ​ដោះ​ស្រាយ​ឱនភាព​ដី​វិញ។ វិធី​ដោះស្រាយ​នោះ​មាន ២ គឺ​​ការ​ស្ដារ​គុណភាព​ដី​កសិកម្ម មាន​ន័យ​ថា​បង្កើន​គុណភាព​ដី​កសិកម្ម ផែន​ការ​ទី ២ គឺ​ការ​ស្ដារ​គម្រប​ព្រៃ​ឈើ​របស់​យើង​ឡើង​វិញ។

ទី​ប្រឹក្សា​អម​ទីស្ដីការ​ក្រសួង​កសិកម្ម រុក្ខា​ប្រមាញ់ និង​នេសាទ លោក គុំ សារ៉ូន មាន​ប្រសាសន៍​ថា ផ្ទៃ​ដី​ព្រៃ​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា ត្រូវ​បាន​បំផ្លាញ​អស់ ៣ លាន​ហិកតារ ទើប​រដ្ឋាភិបាល​សម្រេច​ផ្ដល់​ដី​ឲ្យ​ក្រុមហ៊ុន​ជា​ច្រើន​វិនិយោគ ដើម្បី​ឲ្យ​ក្រុមហ៊ុន​ទាំង​នោះ ស្ដារ​គុណភាព​ដី និង​ស្ដារ​គម្រប​ព្រៃ​ឈើ​ឡើង​វិញ។ ប៉ុន្តែ​ក្រុមហ៊ុន​ទាំង​នោះ​បាន​ឈូស​ឆាយ​ដី​អស់​ច្រើន​ម៉ឺន​ហិកតារ ហើយ​ដាំ​ដំណាំ​កសិឧស្សាហកម្ម ដែល​ដាំ​ដុះ​មិន​បាន​ពាក់​កណ្ដាល​ដី​ឈូស​ឆាយ​នោះ​ឡើយ ដែល​ជា​ហេតុ​នាំ​ឲ្យ​ដី​រង​នូវ​ភាព​ហូរ​ច្រោះ។

ជា​មួយ​គ្នា​នេះ ការ​ធ្វើ​កសិកម្ម​បែប​ពនេចរ​លើ​ដី​ជម្រាល នាំ​ឲ្យ​ផ្ទៃ​ដី​ខូច​ខាត​អស់ ៣៤ ម៉ឺន ៩ ពាន់ ៦០០ ហិកតារ (៣៤៩,៦០០ ហិកតារ)។ ការ​ទន្ទ្រាន​យក​ដី​ព្រៃ​យក​ជា​ឯកជន​អស់ ៣០ ម៉ឺន​ហិកតារ។ ក្រៅ​ពី​ព្រៃឈើ​ក៏​មាន​ការ​បំផ្លាញ​ព្រៃ​លិច​ទឹក​ដែរ។ គេ​យក​តំបន់​ព្រៃ​លិច​ទឹក​ជា​សំបុក​ពង​កូន ទៅ​ធ្វើ​ប្រឡាយ​ទំនប់ និង​សិប្បកម្ម​ផ្សេងៗ នាំ​ឲ្យ​ព្រៃ​លិច​ទឹក បាត់បង់​អស់ ៥១ ម៉ឺន ៨ ពាន់​ហិកតារ។

លោក គុំ សារ៉ូន បន្ត​​ថា នៅ​ឆ្នាំ ២០០៨ ឱនភាព​ដី មាន​ចំនួន ៧ លាន ៧៩ ម៉ឺន ៦ ពាន់​ហិកតារ។ ក្រសួង​កសិកម្ម​កំពុង​រៀបចំ​កម្មវិធី​ជាតិ​ធំ ២ គឺ​គម្រោង​បង្កើន​គម្រប​ព្រៃ​ឈើ​ឡើង​វិញ និង​គម្រោង​កែប្រែ​គុណភាព​ដី ដែល​នឹង​ដាក់​ឆ្លង​សុំ​ការ​អនុមតិ​ពី​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា នា​ពេល​ដ៏​ខ្លី​ខាង​មុខ​នេះ៕

Wildlife Alliance ស្នើ​រដ្ឋាភិបាល​ឲ្យ​បញ្ឈប់​កសិដ្ឋាន​ដំណាំ​ចេក​នៅ​កោះកុង

អង្គការ​ឃ្លាំមើល​បរិស្ថាន និង​សត្វព្រៃ ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា សម្ពន្ធភាព​សត្វព្រៃ (Wildlife Alliance) នៅ​ទី​១៣ មេសា បាន​ស្នើ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា បញ្ឈប់​កសិដ្ឋាន​ដំណាំ​ចេក​របស់​ក្រុមហ៊ុន​អូស្ត្រាលី​មួយ​ក្នុង​ឃុំ​ជីផាត ស្រុក​ថ្មបាំង ខេត្ត​កោះកុង ដោយ​មាន​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​ពី​ការ​ប៉ះពាល់​ដល់​ជម្រក​សត្វ​ដំរី និង​សត្វ​កម្រ​ដទៃ​ទៀត។

RFA/Sek Bandith

១៤-សីហា-២០១០: ទឹក​ជ្រោះ​ឆាយ​ខ្ពស់ នៅ​ឃុំ​ជីផាត ស្រុក​ថ្មបាំង ខេត្ត​កោះកុង

http://flash-mp3-player.net/medias/player_mp3_maxi.swf

មួយ​សប្ដាហ៍​ក្រោយ​ពី​រដ្ឋាភិបាល​ក្រុង​ភ្នំពេញ បាន​បញ្ឈប់​ការ​រុករក​រ៉ែ​ថៃថេនញៀម (Titanium) មក ក្រុម​អង្គការ​ឃ្លាំមើល​បរិស្ថាន និង​សត្វព្រៃ បាន​បន្ត​សុំ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​ផ្អាក​ការ​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ក្រុមហ៊ុន​អូស្ត្រាលី​ មួយ​ទៀត ធ្វើ​ការ​កាប់​បំផ្លាញ​ដី​ព្រៃ​អភិរក្ស​ដើម្បី​ធ្វើ​ជា​ចម្ការ​ចេក។

ក្រុមហ៊ុន​ចម្ការ​ចេក​របស់​អូស្ត្រាលី ឈ្មោះ​ថា BKK Partners មាន​គម្រោង​ដាំ​ចេក​លើ​ផ្ទៃ​ដី​ប្រមាណ ៥​ពាន់​ហិកតារ និង​ដី​ព្រៃ​ប្រមាណ ២​ម៉ឺន​ហិកតារ​ក្នុង​ស្រុក​ថ្មបាំង ខេត្ត​កោះកុង។ គម្រោង​នេះ​គ្រោង​នឹង​ចំណាយ​ថវិកា​ប្រមាណ ៦០០​លាន​ដុល្លារ។

អ្នក​នាំ​ពាក្យ​អង្គការ​សម្ពន្ធភាព​សត្វព្រៃ​ឈ្មោះ​ថា (Wildlife Alliance) លោកស្រី អេនទ្រា កូហ្វស្មែន (Andrea Kaufmann) នៅ​ថ្ងៃ​ពុធ ទី​១៣ មេសា បាន​ស្នើ​សុំ​រដ្ឋាភិបាល​កុំ​ផ្ដល់​អាជ្ញាប័ណ្ណ​ឲ្យ​ក្រុមហ៊ុន​ដំណាំ​ចេក ពីព្រោះ​គម្រោង​នេះ​អាច​បណ្ដាល​ឲ្យ​បាត់បង់​ព្រៃ​ឈើ​ក្នុង​តំបន់​អាស៊ី។ ព្រៃ​ដែល​អាច​នឹង​បាត់បង់​នៅ​ក្នុង​ខេត្ត​កោះកុង​នេះ ជា​ផ្លូវ​ដើរ​របស់​សត្វ​ដំរី​ខ្មែរ។ ផ្លូវ​ដើរ​នេះ​ជា​ផ្លូវ​មួយ​ក្នុង​ផ្លូវ​ដំរី​ ដែល​នៅ​សេសសល់​តែ​ប្រមាណ ៧​កន្លែង​ប៉ុណ្ណោះ​នៅ​តំបន់​អាស៊ី។

លោកស្រី​បន្ត​ថា ៖ “យើង​មាន​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ ដោយសារ​តែ​គម្រោង​ស្នើ​សុំ​ចម្ការ​ចេក ធ្វើ​ឡើង​ចំ​កណ្តាល​នៃ​ផ្លូវ​ដើរ​របស់​សត្វ​ដំរី ហើយ​វា​អាច​បំផ្លាញ​ជីវចម្រុះ​សម្រាប់​តំបន់ ក៏​ដូច​ជា​ការ​ប៉ះ​ពាល់​ដល់​សហគមន៍​ក្នុង​ស្រុក​ដែល​កំពុង​ចាប់​អារម្មណ៍​ បង្កើត​ឲ្យ​មាន​តំបន់​ទេសចរណ៍​ធម្មជាតិ”

សំណើ​របស់​អង្គការ Wildlife Alliance ធ្វើ​ឡើង​ក្រោយ​ពេល​លោក ហ៊ុន សែន នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​កម្ពុជា កាល​ពី​សប្ដាហ៍​មុន​បាន​ដក​អាជ្ញាប័ណ្ណ​ពី​ក្រុមហ៊ុន​ឈ្មោះ​ថា United Khmer Groupមិន​ឲ្យ​រុករក​រ៉ែ​ថៃថេនញៀម ក្នុង​តំបន់​អភិរក្ស​ព្រៃ​ភ្នំ​ក្រវាញ ​ក្នុង​ខេត្ត​កោះកុង ដើម្បី​ការពារ​បរិស្ថាន និង​ជីវៈចម្រុះ។

ក្រុមហ៊ុន United Khmer Group ត្រូវ​បាន​ផ្ដល់​សម្បទាន​ដី​សម្រាប់​រុក​រក​រ៉ែ​ប្រមាណ​ជិត ៥​ពាន់​ហិកតារ។ គម្រោង​នេះ​ត្រូវ​បាន​ក្រុមហ៊ុន​អះអាង​ថា គេ​អាច​នឹង​រក​ប្រាក់​ចំណូល​បាន​ប្រមាណ ១​ពាន់​លាន​ដុល្លារ។ ចំនួន​នៃ​ចំណូល​នេះ​ត្រូវ​បាន​មន្ត្រី​អង្គការ​ឃ្លាំមើល​បរិស្ថាន​បង្ហាញ​ ការ​មិន​ទុក​ចិត្ត​ថា ជា​ការ​ពិត។

មន្ត្រី​អង្គការ Wildlife Alliance ដែល​ឃ្លាំ​មើល​សកម្មភាព​របស់​ក្រុមហ៊ុន United Khmer Group បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា សកម្មភាព​របស់​ក្រុមហ៊ុន​ត្រូវ​បាន​ផ្អាក​ទាំង​ស្រុង​ហើយ។

លោកស្រី អេនទ្រា កូហ្វស្មែន បន្ថែម​ទៀត​ថា ក្រុមហ៊ុន​ចម្ការ​ចេក​នៅ​ក្នុង​ខេត្ត​កោះកុង បាន​ជាប់​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​អ្នក​នយោបាយ​ជនជាតិ​អូស្រ្តាលី ឈ្មោះ ភីធឺរ កូស្តេឡូ (Peter Costello)។ ក្រុមហ៊ុន​នេះ​បាន​ស្នើ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​ផ្លាស់ប្ដូរ​ផ្លូវ​ដើរ​របស់​សត្វ​ ដំរី​ពី​ផ្លូវ​ធម្មជាតិ​ទៅ​ដើរ​តាម​តំបន់​មាន​ប្រជាជន​ច្រើន​ទៅ​វិញ។

មន្ត្រី​តស៊ូ​មតិ​របស់​អង្គការ Global Witness លោក ចច បូដិន (George Boden) កាល​ពី​ថ្ងៃ ទី​១៣ មេសា បាន​ស្វាគមន៍​ការ​សម្រេច​ដក​អាជ្ញាប័ណ្ណ​ក្រុមហ៊ុន​រាវ​រក​រ៉ែ​ថៃថេនញៀម ប៉ុន្តែ​បាន​ស្នើ​សុំ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា ធ្វើការ​ពិចារណា​ផល​ប៉ះពាល់​ដល់​បរិស្ថាន មុន​នឹង​ផ្ដល់​អាជ្ញាប័ណ្ណ​ឲ្យ​ក្រុមហ៊ុន។

លោក​មាន​ប្រសាសន៍​បន្ថែម​ថា ៖ “ការ​សំខាន់​ដែល​ត្រូវ​បាន​លើក​ឡើង​ឲ្យ ​ដឹង គឺ​ថា តាម​ការ​ស្រាវជ្រាវ​របស់​យើង​បាន​បង្ហាញ​ថា ការ​ពិត​ការ​ផ្តល់​អាជ្ញាប័ណ្ណ​សម្រាប់​សម្បទាន​សេដ្ឋកិច្ច​ជា​ច្រើន ដូចជា​ព្រៃ​ឈើ ចម្ការ​ដំណាំ និង​រ៉ែ​ គឺ​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​ដោយ​គ្មាន​តម្លាភាព។ អ្វី​ដែល​យើង​រក​ឃើញ គឺ​ការ​ផ្តល់​សម្បទាន​ទាំង​នោះ​ធ្វើ​ឡើង ដោយ​គ្មាន​បាន​គិតគូរ​ទៅ​លើ​បរិស្ថាន និង​ការ​ប៉ះពាល់​ដល់​ប្រជាពលរដ្ឋ។ ការ​បង្ហាញ​ជា​សាធារណៈ​នូវ​ការ​លក់ និង​ការ​ផ្តល់់​សម្បទាន និង​ការ​វាយ​តម្លៃ​ផល​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ដល់​គម្រោង​ទាំង​អស់​ជា​ការ​ចាំបាច់ មិន​មែន​ធ្វើ​លើ​គម្រោង​តែ​មួយ​នោះ​ទេ គឺ​ត្រូវ​ធ្វើ​សម្រាប់​គម្រោង​ទាំង​អស់”

របាយការណ៍​របស់​អង្គការ Global Witnessឈ្មោះ​ថា ប្រទេស​សម្រាប់​លក់ ជា​របាយការណ៍​ស៊ើប​អង្កេត​ពី​ក្រុម​មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ឧស្សាហកម្ម​ដក​ស្រង់​ធនធាន​រ៉ៃ​កម្ពុជា ផ្សាយ​កាល​ពី​កុម្ភៈ ឆ្នាំ​២០០៩ បាន​រក​ឃើញ​ថា មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល​សំខាន់​បាន​ប្រព្រឹត្ត​អំពើ​ពុករលួយ និង​វិស័យ​ធនធាន​ធម្មជាតិ។ ការ​ស៊ើប​អង្កេត​របស់​អង្គការ Global Witness បាន​រក​ឃើញ​ថា មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​រដ្ឋាភិបាល​មួយ​ចំនួន​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​អំពើ​ពុករលួយ​ផ្នែក ​ធនធាន​រ៉ែ។

អ្នក​នាំ​ពាក្យ​គណៈរដ្ឋមន្ត្រី លោក ផៃ ស៊ីផាន កាល​ពី​ថ្ងៃ​ពុធ មាន​ប្រសាសន៍​ថា រដ្ឋាភិបាល​បាន​លុប​ចោល​អាជ្ញាប័ណ្ណ​ក្រុមហ៊ុន United Khmer Group ដោយសារ​ផល​ប៉ះពាល់​ធម្មជាតិ​វា​ធ្ងន់ធ្ងរ​ជាង​ផល​ចំណេញ។ លោក ផៃ ស៊ីផាន បញ្ជាក់​ថា ក្រុមហ៊ុន United Khmer Group មិន​ទាន់​បាន​ផ្ដល់​សិទ្ធិ​ឲ្យ​រក​រ៉ែ​នៅ​ឡើយ​ទេ គ្រាន់​តែ​សិទ្ធិ​ដើម្បី​សិក្សា​រ៉ែ​តែប៉ុណ្ណោះ។

រដ្ឋាភិបាល​នៅ​មិន​ទាន់​មាន​ប្រតិកម្ម​ចំពោះ​ការ​ស្នើ​សុំ​មិន​ឲ្យ​ផ្ដល់ ​សិទ្ធិ​ដល់​ក្រុមហ៊ុន​អូស្ត្រាលី ដាំ​ចេក​នៅ​ឡើយ​ទេ កាល​ពី​ថ្ងៃ​​ពុធ ទី​១៣ ខែ​មេសា​នេះ៕

សត្វ​ជិត​ផុត​ពូជ​ខ្លះ​គេ​ឃើញ​មាន​នៅ​ ឧត្ដរមានជ័យ

ដោយ វោហារ ជាតិ (RFA)

ក្រុម​មន្ត្រី​ព្រៃ​ឈើ និង​អភិរក្ស​សត្វ​ព្រៃ​ បាន​សិក្សា​​​​​​ស្រាវជ្រាវ​អំពី​​សត្វព្រៃ និង​ព្រៃ​ឈើ​នៅ​ក្នុង​តំបន់​សហគមន៍​មួយចំនួន​ក្នុង​ខេត្ត​ឧត្តរមានជ័យ បាន​រក​ឃើញ​ថា ពូជ​សត្វ​​​​ដ៏​កម្រ​នៅ​លើ​ពិភពលោក​មួយ​ចំនួន​ដែល​ជិត​ផុត​ពូជ​ទៅ​ហើយ​នោះ នៅ​មាន​វត្តមាន​ក្នុង​ព្រៃ​សហគមន៍​នេះ​នៅ​ឡើយ។

Pact Cambodia Photo

សត្វ​ក្ងោក នៅ​ខេត្ត​ឧត្ដរមានជ័យ

http://flash-mp3-player.net/medias/player_mp3_maxi.swfការ​កាប់​បំផ្លាញ​ព្រៃ​ឈើ និង​បរបាញ់​សត្វ​ព្រៃ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា កន្លង​មក​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ព្រៃ​ឈើ​ហិនហោច និង​បាត់​ពូជ​សត្វ​ព្រៃ​ស្ទើរ​គ្មាន​សល់។ តែ​ទោះជា​យ៉ាង​ណា​ក្ដី កម្ពុជា​ក៏​នៅ​មាន​សេសសល់​សត្វ​ព្រៃ​ដ៏​កម្រ​ខ្លះៗ​ដែរ ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​ការ​គ្រប់គ្រង​របស់​សកម្មជន​បរិស្ថាន។

មន្ត្រី​អង្គការ ផេក ខេមបូឌា (Pact Cambodia) និង​អង្គការ​សត្វព្រៃ​អន្តរជាតិ (Wildlife International) សហការ​ជាមួយ​នាយកដ្ឋាន​រដ្ឋបាល​ព្រៃ​ឈើ​នៃ​ក្រសួង​កសិកម្ម​កម្ពុជា បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ក្រោម​ការ​គាំទ្រ​ពី​ក្រសួង​ការបរទេស​​សហរដ្ឋ​អាមេរិក អង្គការ​ទាំង​ពីរ រួម​ទាំង​រដ្ឋបាល​ព្រៃឈើ​កម្ពុជា បាន​ធ្វើ​​ការ​សិក្សា​​​​​​មួយ​​​ឡើង​នៅ​ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០១០ ស្ដីពី​​ចំនួន​សត្វ​ព្រៃ និង​គុណភាព​ព្រៃឈើ​សហគមន៍​ដែល​គេ​កំពុង​អភិរក្ស​នៅ​ក្នុង​ខេត្ត​​ ឧត្តរមានជ័យ។

ការ​ស្រាវជ្រាវ​នេះ​ធ្វើ​ឡើង​​ក្នុង​សហគមន៍​ព្រៃ​ឈើ​ចំនួន​​៤​ គឺ​សហគមន៍​ព្រៃ​ឈើ​សង្ឃរុក្ខវ័ន សហគមន៍​សង្គ្រោះ​ព្រៃឈើ អណ្ដូងបរ និង​សហគមន៍​ព្រៃ​ស្រោង ដែល​មាន​ផ្ទៃ​ដី​ព្រៃ​សរុប​​ទំហំ ៣៤,៧៧៣​ហិកតារ។

សេចក្ដី​ប្រកាស​ព័ត៌មាន​រួម​នៃ​អង្គការ ផេក ខេមបូឌា និង​អង្គការ​សត្វ​ព្រៃ​អន្តរជាតិ ចុះ​ថ្ងៃ​ទី​២៥ មីនា បង្ហាញ​ថា ការ​ស្រាវជ្រាវ​នោះ​បាន​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​លើ​ប្រភេទ​សត្វស្លាប​​សរុប​ចំនួន ​ ១៧៤​ប្រភេទ និង​សត្វ​ជើង​បួន ២៦​ប្រភេទ។ ជា​​លទ្ធផល​បាន​បង្ហាញ​ថា ក្នុង​ចំណោម​ចំនួន​សត្វ​ដែល​បាន​ស្រាវជ្រាវ​ទាំង​នោះ គេ​ឃើញ​មាន​ពូជ​សត្វស្លាប​​ដ៏​កម្រ​​ចំនួន ៧​ប្រភេទ ដូចជា​សត្វ​ក្ងោក​ពណ៌​បៃតង​ ​ត្រដក់​ធំ ននាល សត្វ​អង្កត់​ខ្មៅ និង​សត្វស្លាប​ដ៏​កម្រ​ផ្សេង​ទៀត​។ ​ចំណែក​​​សត្វ​ជើង​បួន​វិញ គេ​ឃើញ​នៅ​មាន​ចំនួន ៩​ប្រភេទ ដូចជា​សត្វ​ខ្លា​ធំ ខ្ទីង រមាំង ទន្សោង ឆ្កែព្រៃ សត្វ​ទោច​ជាដើម ដែល​ពពួក​ពូជ​សត្វ​ទាំង​នោះ​កំពុង​ជិត​ផុត​ពូជ​​ក្នុង​ពិភពលោក។

ក្រុម​មន្ត្រី​អភិរក្ស​សត្វព្រៃ និង​ព្រៃ​ឈើ​អះអាង​ថា នេះ​ជា​មោទនភាព​ណាស់​​ចំពោះ​ប្រទេស​កម្ពុជា ដែល​មាន​ពូជ​សត្វ​ដ៏​កម្រ​នេះ បើ​ប្រៀបធៀប​ទៅ​ប្រទេស​ជា​ច្រើន​ទៀត​ដែល​ដាច់​ពូជ​អស់។

កញ្ញា អាម៉ានដា ប្រេដ្លី (Amanda Bradley) នាយក​កម្មវិធី​​នៃ​ភាព​ដៃគូ​ព្រៃ​ឈើ​របស់​អង្គការ ផេក ខេមបូឌា ដែល​រួម​ចំណែក​ការ​ស្រាវជ្រាវ​នោះ​ ​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ទៅ​ថ្ងៃ​អនាគត​សហគមន៍​ព្រៃ​ឈើ​នៅ​ខេត្ត​ឧត្តរមានជ័យ មិន​ត្រឹម​តែ​បាន​អភិរក្ស​សត្វ​ព្រៃ​ដ៏​កម្រ​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ តែ​អង្គការ​អភិរក្ស​សត្វព្រៃ ​សហការ​ជាមួយ​រដ្ឋបាល​ព្រៃឈើ​កម្ពុជា​ និង​សហគមន៍​ព្រៃឈើ​នៅ​ខេត្ត​ឧត្តរមានជ័យ កំពុង​អនុវត្តន៍​គម្រោង​​អភិរក្ស​ព្រៃឈើ​ដើម្បី​ផលិត​ការបោន (Carbon) ក្នុង​បំណង​រក្សា​បរិស្ថាន​ ​រួម​ចំណែក​កាត់​បន្ថយ​កម្ដៅ​ផែនដី​​ផង​ដែរ។

កញ្ញា អាម៉ានដា ប្រេដ្លី មាន​ប្រសាសន៍​បន្ថែម​ដូច្នេះ ៖ «ការ​សិក្សា​ នេះ​មាន​សារសំខាន់​សម្រាប់​ការពារ​សត្វព្រៃ ព្រៃឈើ​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា ពិសេស​ដោយសារ​សហគមន៍​ចូល​រួម មាន​ខាង​រដ្ឋបាល​ព្រៃឈើ​សហការ​ក្នុង​ការ​ការពារ។ ខ្ញុំ​សង្ឃឹម​ថា វា​អាច​ការពារ​ទៅ​ថ្ងៃ​មុខ គម្រោង រ៉េដ (REDD) នៅ​ឧត្តរមានជ័យ មាន​រយៈ​ពេល ៣០​ឆ្នាំ និង​យើង​ឃើញ​សហគមន៍​ខំ​ប្រឹង​ការពារ​សត្វព្រៃ​នៅ​ទី​នោះ»

យ៉ាងណា​ក្ដី តំណាង​សហគមន៍​ព្រៃឈើ​ជា​ច្រើន​​​​បាន​អះអាង​ថា ដំណាល​គ្នា​នឹង​ការ​អភិរក្ស​ពូជ​សត្វព្រៃ​ដ៏​កម្រ​នេះ ក៏​សត្វ​ព្រៃ​ដ៏​កម្រ​នេះ​​កំពុង​ប្រឈម​ការ​ផុត​ពូជ​ផង​ដែរ ​ដោយសារ​ជន​ល្មើស​បំផ្លាញ។ បច្ចុប្បន្ន​មាន​ព្រានព្រៃ ឬ​ជន​ល្មើស​ជា​ច្រើន​បាន​មក​លួច​ដាក់​អន្ទាក់​សត្វ​រៀង​រាល់​ថ្ងៃ ហើយ​ក្រុម​ការពារ​ព្រៃឈើ​សហគមន៍​បាន​រក​ឃើញ​អន្ទាក់​សត្វ​ប្រហែល​ ​៥០ ទៅ ៦០​អន្ទាក់​រៀងរាល់​ខែ។

តំណាង​សហគមន៍​មួយ​ចំនួន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ជួនកាល​​សត្វ​ប្រើស និង​សត្វ​​ដែល​កម្រ​មាន​ដទៃ​ទៀត​ត្រូវ​គេ​ប្រទះ​ឃើញ​ងាប់​ចោល​ឆ្អឹង​ក្នុង​ ព្រៃ​ពេល​វា​​រើ​រួច​ពី​អន្ទាក់ ហើយ​ងាប់​ទាំង​ជើង​ជាប់​អន្ទាក់​ដែល​ដាច់​នោះ។ ចំពោះ​សត្វ​ស្លាប​វិញ ជន​ល្មើស​បាន​​ដាក់​ថ្នាំ​បំពុល ហើយ​ជនល្មើស​ខ្លះ​បាន​ចាក់​សំឡេង​ខ្សែ​អាត់​ជា​សំឡេង​សត្វ​ដូច​គ្នា ទាក់​ទាញ​សត្វ​ឲ្យ​ចូល​អន្ទាក់​ទាំង​ទ្រុងៗ​ដើម្បី​យក​ទៅ​លក់។

ព្រះតេជព្រះគុណ ប៊ុន សាលួត ប្រធាន​សហគមន៍​ព្រៃ​ឈើ​សង្ឃរុក្ខវ័ន មាន​ថេរដីកា​ថា នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​សង្ឃរុក្ខវ័ន​គឺ​សម្បូរ​ទៅ​ដោយ​ប្រភេទ​សត្វ​កម្រ​ច្រើន​ជាង​ សហគមន៍​ដទៃ​ ​ដែល​តម្រូវ​ឲ្យ​ព្រះអង្គ រួម​ទាំង​សមាជិក​សហគមន៍​គ្រប់​គ្នា​ដើរ​ល្បាត​គ្រប់​ច្រកល្ហក​រាល់​ថ្ងៃ​ រាល់​យប់​ឥត​ឈប់ ៖ «យើង​នៅ​តែ​បារម្ភ​ដដែល​ ​ដូច​ជា​អាត្មា​អីចឹង! មិន​បាន​សឹង​នៅ​កន្លែង​ទេ ទៅ​សឹង​តែ​ក្នុង​ព្រៃ ​ទៅ​ឃ្លាំមើល​សត្វ​​តាម​តំបន់​ទឹក​ជប់ ​តំបន់​ត្រពាំង​ ​ដែល​មាន​ទឹក​ជប់ ​ខ្លាច​គេ​ដាក់​អន្ទាក់ បើ​យើង​ប្រហែស​តែ​មួយ​អាទិត្យ​វា​អាច​បាត់បង់​សត្វ»

នាយកដ្ឋាន​ព្រៃឈើ​ក្រសួង​កសិកម្ម​ សហការ​ជាមួយ​សហគមន៍ បាន​ចាប់​ផ្ដើម​កម្មវិធី​ការបោន ហៅ​កាត់​ជា​ភាសា​អង់គ្លេស​ថា រ៉េដ (REDD) ដែល​ចូល​រួម​ដោយ​សហគមន៍​​​ព្រៃឈើ​​ទាំង​៤ ក្នុង​ខេត្ត​ឧត្តរមានជ័យ។ រ៉េដ ​គឺ​ជា​កម្មវិធី​មួយ​រក្សា​បរិស្ថាន​ដោយ​អភិរក្ស​​ព្រៃឈើ​ធម្មជាតិ​ឲ្យ​មាន​ ព្រៃ​ក្រាស់​ ​រួម​ទាំង​សត្វព្រៃ​បង្កើត​បាន​ជា​អុកស៊ីហ្សែន (Oxygen) ឬ​ធាតុអាកាស​បរិសុទ្ធ​ក្នុង​បរិយាកាស កម្ចាត់​ជាតិ​ពុល​ និង​កម្ដៅ​​ផែនដី ​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​បរិស្ថាន​ល្អ​​លើ​ភព​ផែនដី។

សូម​បញ្ជាក់​ថា រ៉េដ ជា​កម្មវិធី​​​ថ្មី​​​មួយ​បង្កើត​ឡើង​ដោយ​ក្រុម​អ្នក​ជំនាញ​បរិស្ថាន​ជាតិ អន្តរជាតិ រួម​ទាំង​មន្ត្រី​បរិស្ថាន​​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ ​ដើម្បី​ជំរុញ​ឲ្យ​ប្រទេស​នីមួយៗ​លើ​សកល​លោក​ការពារ​គម្រប​​ព្រៃឈើ​ ​ក្នុង​បំណង​ការពារ​ និង​រក្សា​លំនឹង​បរិស្ថាន ទប់ទល់​នឹង​កម្ដៅ​ផែនដី ​ដែល​កំពុង​ឡើង​កម្ដៅ​នៅ​បច្ចុប្បន្ន និង​​ការពារ​គ្រោះ​មហន្តរាយ​ធម្មជាតិ ​ដូចជា​រញ្ជួយ​ផែនដី ​ខ្យល់ព្យុះ​ គ្រោះ​ទឹក​ជំនន់ ​និង​រាំង​ស្ងួត​ ដែល​កំពុង​​គំរាមកំហែង​​​ពិភពលោក ហើយ​ប្រទេស​កម្ពុជា កំពុង​អនុវត្ត​គម្រោង​នេះ។

មន្ត្រី​អង្គការ​អភិរក្ស​ព្រៃឈើ និង​បរិស្ថាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា គម្រោង​រ៉េដ នៅ​ខេត្ត​ឧត្តរមានជ័យ មាន​រយៈ​ពេល ៣០​ឆ្នាំ ហើយ​​បាន​ចាប់​ផ្ដើម​​នៅ​ឆ្នាំ​២០០៨ ហើយ​នឹង​បញ្ចប់​នៅ​ឆ្នាំ​២០៣៧។

លោក ឡុង រតនៈកុមារ អនុប្រធាន​នាយកដ្ឋាន​ព្រៃឈើ​ និង​សហគមន៍​ព្រៃឈើ​នៃ​រដ្ឋបាល​ព្រៃឈើ​ ​ក្រសួង​កសិកម្ម​កម្ពុជា ថ្លែង​ថា នេះ​ជា​គម្រោង​សាកល្បង​មួយ​ដែល​ធ្វើ​ឡើង​ជា​លើក​ដំបូង​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ កម្ពុជា ហើយ​កម្មវិធី​នេះ​​គេ​កម្រ​ឃើញ​មាន​ធ្វើ​នៅ​ប្រទេស​​ផ្សេង​ទៀត​លើ​សកល​លោក។

លោក​ថា​ ​គម្រោង​នេះ​​គឺ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ ​ចង់​​ផលិត​ការបោន​លក់​នៅ​លើ​ទីផ្សារ​អន្តរជាតិ ៖ «តាម​ពិត​ជា​គោលដៅ​ របស់​យើង យើង​ប្រុង​ធ្វើ​ទាំង​អស់។​ ប៉ុន្តែ​អា​នេះ​គ្រាន់​តែ​ជា​ការ​សាក​ល្បង​មួយ គឺ​យើង​កំពុង​ចាប់​ផ្ដើម​ គឺ​យើង​​សាក​ល្បង​បណ្ដើរ​យើង​រៀន​សូត្រ​ពី​ដំណើរការ​បណ្ដើរ»

លោក ឡុង រតនៈកុមារ អះអាង​ថា គម្រោង រ៉េដ នៅ​ខេត្ត​ឧត្តរមានជ័យ​នេះ ​​នឹង​អា​ច​ទាញ​យក​ ការបោន​ពី​ព្រៃ​សហគមន៍​លក់​នៅ​ទីផ្សារ​អន្តរជាតិ​បាន​​​ក្នុង​តម្លៃ​ទឹក​ ប្រាក់​​ចំនួន ៣០​លាន​ដុល្លារ​ក្នុង​មួយ​ឆ្នាំៗ​ ​ហើយ​ប្រាក់​ចំណូល​នោះ​នឹង​យក​ទៅ​​ផ្គត់ផ្គង់​ជីវភាព​ប្រជាជន​ដែល​ការពារ​ ព្រៃ​សហគមន៍​ទាំង​នោះ​ផង​ដែរ។

លោក​បន្ថែម​ថា​ ​ក្នុង​ពេល​នេះ​ដែរ​ ​រដ្ឋាភិបាល​​​ក៏​កំពុង​អនុវត្ត​កម្មវិធី ​​ រ៉េដ សាក​ល្បង​នោះ​ ​នៅ​តាម​ខេត្ត​មួយ​ចំនួន​ដែល​មាន​ព្រៃឈើ​ស្ដុក​ដូច​នៅ​ស្រុក​ ​កែវសីមា​ ខេត្ត​រតនគិរី នៅ​ខេត្ត​​សៀមរាប នៅ​ព្រៃឡង់ ក្នុង​ភូមិសាស្ត្រ​ខេត្ត​កំពង់ធំ ហើយ​កំពុង​សិក្សា និង​ពង្រីក​ទៅ​តំបន់​ព្រៃ​នានា​ តាម​ខេត្ត​ដទៃ​បន្ថែម​ទៀត ដូច​ជា​នៅ​ព្រៃ​ភ្នំក្រវាញ ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់​ជា​ដើម៕

បេសកកម្ម​ស្រាវជ្រាវ​សត្វស្លាប​នៅ​ភ្នំ​សំកុស!

នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៧ ខែ​មេសា ឆ្ន​២០១១ ខាង​មុខ​នេះ ក្រុម​ការងារ​របស់​មជ្ឈមណ្ឌល សំ វាសនា នឹង​មាន​បេសកកម្ម​ចុះ​ស្រាវជ្រាវ​នឹង​អង្កេត​សត្វស្លាប​ព្រៃ​ព្រមទាំង​សត្វ​ដទៃ​ទៀត​នៅ​ភ្នំ​សំកុស​ដែល​មាន​កម្ពស់ ១៧០០ម. ឋិត​នៅ​ក្នុង​ភូមិសាស្ត្រ​ស្រុក​វាលវែង ឃុំ​ប្រម៉ោយ ភូមិ​ប្រម៉ោយ ក្រោម​កិច្ចសហការ​របស់​អង្គការ FFI និង​ក្រសួង​បរិស្ថាន​នៃ​ប្រទេសកម្ពុជា​ដើម្បី​ចុះ​បញ្ជី​សត្វស្លាប​ព្រៃ​ស្រុក​ខ្មែរ​ឲ្យ​បាន​វែង​និង​ច្រើន​បច្ចុប្បន្ន ។ ក្រៅ​ពី​សត្វស្លាប​និង​សត្វព្រៃ​ដទៃ​ទៀត យើង​ក៏​នឹង​មិន​ភ្លេច​កត់ត្រា​ពី​រុក្ខជាតិ​ព្រមទាំង​សត្វល្មូន​និង​ឧរង្គសត្វ​ដទៃ​ទៀត​ដែរ ព្រោះ​ទី​នោះ​ជា​ប្រភព​ធនធាន​ធម្មជាតិ​ដ៏​សំខាន់​សម្រាប់​ពិភពលោក​ចុង​ក្រោយ​គេ​ដែល​ពុំ​ទាន់​មាន​ការ​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​ឲ្យ​អស់ ព្រោះ​តែ​កង្វះខាត​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​និង​ការ​រាំងស្ទះ​ដោយសារ​គ្រាប់​មីនកប់​ក្នុង​ដី​បន្សល់​ទុក​ពី​សម័យ​សង្គ្រាម ។ ពួក​យើង​នឹង​ធ្វើ​ដំណើរ​ថ្មើរជើង​ឡើង​ទៅ​លើ​កំពូល​ភ្នំ​នេះ​ក្នុង​រយៈពេល​ពីរ​ថ្ងៃ និង​ចំណាយ​ពេល​ចុះ​វិញ​មួយ​ថ្ងៃ ។ ដោយ​គ្មាន​ពេល​ច្រើន ការ​សិក្សា​នេះ​នឹង​ធ្វើ​ទាំង​យប់​និង​ថ្ងៃ​ ។ យើង​កត់ត្រា​ទុក​ទាំង​សត្វ​ដែល​យើង​បាន​ឮ​សំឡេង និង​សត្វ​ដែល​បាន​ឃើញ​ផ្ទាល់ ។ គ្មាន​បាយ​និង​អាហារ​ច្រើន​ទេ គ្រប់​គ្នា​ត្រូវ​ស្ពាយ​អាហារ​ក្រៀម​និង​សម្ភារ​ប្រើប្រាស់​ផ្ទាល់​ខ្លួន​ឲ្យ​បាន​គ្រប់គ្រាន់ ។ បញ្ហា​ធំ​នោះ​គឺ​អាកាសធាតុ​ត្រជាក់ និង​កង្វះ​ខាត​ទឹក! កាល​ពី​ខ្ញុំ​និង​ក្រុមការងារ​ចុះ​ទៅ​ភ្នំ​បូក​គោ​ដែល​មាន​កម្ពស់​តែ ១០៧០ម. ឃើញ​ថា​អាកាសធាតុ​ពេល​យប់​វា​ត្រជាក់​ណាស់ ចុះ​ទម្រាំ ១៧០០ម.!

(ផ្កា​ក្រឡូមពារ ឬ​បំពង់​ក្រឡោម)

ទា​ព្រៃ​ស្លាប​ស៝​ដែល​ពិភព​អ្នក​មើល​សត្វ​ស្លាប​កំពុង​ជ្រួល​ច្របល់!

នេះ​ជា​រូបភាព​សត្វ​ទា​ព្រៃ​ស្លាប​ស៝​ដែល​ពិភព​អ្នក​មើល​សត្វស្លាប​និង​អ្នក​បរិស្ថានវិទ្យា​កំពុង​ជ្រួលច្របល់​ចង់​ឃើញ​និង​ព្យាយាម​ការពារ​បំផុត ដោយសារ​កំណើន​សត្វ​នេះ​កំពុង​ធ្លាក់​ចុះ​ជា​លំដាប់​ជា​រៀងរាល់​ឆ្នាំ បង្ក​ដោយ​កត្តា​ជា​ច្រើន​ទាំង​មនុស្ស​និង​របៀប​រស់នៅ​របស់​វា​ដែល​មិន​បាន​ធ្វើ​ទំនើបកម្ម ។ វា​មាន​ចំនួន​តិចតួច​ណាស់​នៅ​លើ​ពិភពលោក​នេះ​ប្រសិនជា​ប្រៀបធៀប​ទៅ​នឹង​សត្វ​ឯទៀត​ដែល​កំពុង​រងគ្រោះ​ដូច​គ្នា ។ នៅ​ស្រុក​ខ្មែរ​យើង ជា​កន្លែង​ដែល​អាច​មើល​ឃើញ​សត្វ​នេះ​ងាយ​ជាង​ប្រទេស​ណាៗ​ទាំងអស់ ប៉ុន្តែ​នៅតែ​ពិបាក​សម្រាប់​ការ​ស្វែងរក​វា​ដដែល​ព្រោះ​តែ​ចំនួន​របស់​វា​តិច ។ កន្លែង​ដែល​អាច​ឃើញ​សត្វ​នេះ​មាន៖

១. នៅ​ព្រៃ​អភិរក្ស​សហគមន៍ ដងផ្លិត ជាប់​ព្រំដែន​លាវ ក្នុង​ព្រៃ​មួយ​ហៅ​ថា «អូរ​គគីរ» និង​នៅ​មាត់​ច្រាំង​ទន្លេ​ល្ពៅ ត្រង់​ដែន​សីមា​កម្ពុជា-លាវ ខេត្ត​ព្រះវិហារ។ (មិន​សូវ​ជា​ងាយ​ប៉ុន្មាន​ទេ ប៉ុន្តែ​ប្រសិនជា​អត់ធ្មត់ នឹង​បាន​ឃើញ)

២. នៅ​ព្រៃ​អភិរក្ស​សហគមន៍ ភូមិ​ព្រៃវែង ស្រុក​គូលែន ខេត្ត​ព្រះវិហារ ។ (ងាយ​ឃើញ​ជាង​គេ​បំផុត)

៣. នៅ​ក្នុង​ ព្រៃ​អភិរក្ស​ជីវចម្រុះ កែវសីមា ឋិត​ក្នុង​ស្រុកកែវសីមា ខេត្ត​មណ្ឌល​គិរី ។ (ពិបាក​បំផុត ខ្ញុំ​មិន​ដែល​បាន​ឃើញ​ទេ ធ្លាប់​តែ​មាន​ទិន្នន័យ​ពី​អ្នកស្រាវជ្រាវ​ផ្សេង​ទៀត)

[ទា​ព្រៃ​ស្លាប​ស៝]

ខ្ញុំ​មក​ពី​មណ្ឌល​គិរី​វិញ​ហើយ!

ដំណើរ​រុករក​របស់​ខ្ញុំ​នៅ​ស្រុកកែវ​សីមា នៃ​ដែន​អភិរក្ស​កែវសីមា បាន​បញ្ចប់​ទៅ​ដោយ​ជោគជ័យ​យ៉ាង​ពេញ​ចិត្ត ។ ក្នុង​នោះ​យើង​បាន​រក​ឃើញ​សត្វស្លាប​មួយ​ប្រភេទ​ថ្មី​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ជា​ភាសា​ខ្មែរ​ថា៖ «ចាប​ស៊ីរុយ​ខៀវ​ព្រលែត» និង​ជា​ភាសា​អង់គ្លេស​ថា Pale Blue Flycatcher ព្រមទាំង​លទ្ធផល​ថ្មីៗ​មួយ​ចំនួន​ទៀត​ដែល​មាន​សារសំខាន់​សម្រាប់​ការងារ​របស់​យើង ។ សត្វ​នេះ​វា​មិនដែល​មាន​ការ​កត់ត្រា​ទុក​នៅ​ស្រុក​ខ្មែរ​ទេ ហើយ​ពុំ​ធ្លាប់​នរណា​ម្នាក់​ឃើញ​នៅ​ស្រុក​ខ្មែរ​ទេ!

រូប​នេះ​ខ្ញុំ​ថត​មិន​បាន​ច្បាស់​ទេ ព្រោះ​វា​ឆ្ងាយ

សកម្មភាព​មើល​សត្វស្លាប​ក្នុង​ព្រៃ​ការពារ កែវ​សីមា

សកម្មភាព​ដើរ​ក្នុង​ព្រៃ​ការពារ

អ្នក​​បរិស្ថាន​បារម្ភ​ពី​គម្រោង​សង់​ទំនប់​ វារីអគ្គិសនី​​ថ្មី​៤​​ទៀត​នៅ​កម្ពុជា

ដោយ សេក បណ្ឌិត

កម្ពុជា​បាន​ព្យាយាម​ពង្រីក​ការ​អភិវឌ្ឍ​លើ​គម្រោង​សាងសង់​ទំនប់​ វារីអគ្គិសនី នៅ​ពេល​ដែល​មាន​ការ​ព្រមាន​ជា​បន្តបន្ទាប់​ពី​ផល​ប៉ះពាល់​យ៉ាង​ធ្ងន់ធ្ងរ​លើ ​បរិស្ថាន និង​កត្តា​ផ្សេងៗ​ទៀត ជុំវិញ​បញ្ហា​ការ​សាងសង់​ទំនប់​វារីអគ្គិសនី​នេះ។

3SPN and Save the Mekong Photo

ទន្លេ​សេសាន​រីង​ស្ងួត​ពីរ​ដង​ក្នុង​មួយ​ ឆ្នាំ​នៅ​រដូវ​ប្រាំង​ដោយសារ​ទំនប់​វារី​អគ្គិសនី​យ៉ាលី​របស់​វៀតណាម។

http://flash-mp3-player.net/medias/player_mp3_maxi.swfសកម្មជន​ការពារ​បរិស្ថាន​ធម្មជាតិ​ប្រទេស​កម្ពុជា បាន​សម្ដែង​ក្ដី​ព្រួយ​បារម្ភ​ជា​ថ្មី​ទៀត ចំពោះ​ផល​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន សិទ្ធិ​រស់​នៅ​របស់​ពលរដ្ឋ ដោយសារ​គម្រោង​សាងសង់​ទំនប់​វារីអគ្គិសនី​តាម​ដង​ទន្លេ​ក្នុង​ប្រទេស​ កម្ពុជា ដែល​អាច​មាន​ចំនួន​កាន់​តែ​ច្រើន​ឡើង​ថែម​ទៀត​នៅ​ពេល​ខាង​មុខ។

ការ​បារម្ភ​នេះ បន្ទាប់​ពី​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា ថ្មីៗ​នេះ​បាន​ចុះ​ហត្ថលេខា​លើ​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​សិក្សា​ទៅ​លើ​គម្រោង​សាងសង់ ​វារីអគ្គិសនី​ចំនួន ៤​កន្លែង​ថែម​ទៀត ជាមួយ​ក្រុមហ៊ុន​ចំនួន​ពីរ​របស់​ប្រទេស​ចិន កាល​ពី​អំឡុង​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​នៅ​កម្ពុជា របស់​ប្រធាន​គណៈកម្មការ​អចិន្ត្រៃយ៍​នៃ​សភា​ប្រជាមានិត​ចិន លោក វូ បាងគូ (Wu Bangguo) កាល​ពី​ពេល​ថ្មីៗ​នេះ។

ប្រធាន​សមាគម​ថែ​រក្សា​បរិស្ថាន និង​វប្បធម៌ ហៅ​ថា សេប៉ា (CEPA) លោក ទេព ប៊ុនរិទ្ធ មាន​ប្រសាសន៍​ថា ក្នុង​ចំណោម​ទំនប់ ៤​កន្លែង​នោះ មាន ៣​កន្លែង​ត្រូវ​ស្ថិត​នៅ​លើ​ដង​ទន្លេ ហើយ​ទីតាំង​នីមួយៗ​ស្ថិត​នៅ​ជិតៗ​គ្នា ដែល​ជា​សញ្ញា​មួយ​បង្ហាញ​ថា ការ​ប្រឈម​នានា​ទៅ​លើ​បរិស្ថាន បញ្ហា​សេដ្ឋកិច្ច និង​បញ្ហា​សង្គម​ជា​ដើម​នោះ កាន់​តែ​ធ្ងន់ធ្ងរ​ឡើងៗ នៅ​ពេល​ដែល​ផល​ប៉ះពាល់​សម្រាប់​គម្រោង​មុនៗ ដូចជា​គម្រោង​ទំនប់​វារីអគ្គិសនី​នៅ​ទន្លេ​សេសាន​២ ក្នុង​ខេត្ត​ស្ទឹងត្រែង និង​កន្លែង​ផ្សេងៗ​ទៀត មិន​ទាន់​មាន​គោលនយោបាយ​ដោះស្រាយ​ចំពោះ​ផល​ប៉ះ​ពាល់​នោះ​បាន​នៅ​ឡើយ។

លោក ទេព ប៊ុនរិទ្ធ បន្ថែម​ថា ៖ «តាម​ទ្រឹស្ដី​នៃ​ការ​សាងសង់​ទំនប់​ វារីអគ្គិសនី​ហ្នឹង កាលណា​សាងសង់​ជិតៗ​គ្នា​ពេក បាន​ន័យ​ថា ទំនប់​កាន់​តែ​ច្រើន អា​ហ្នឹង​ជា​ឧបសគ្គ​ទាក់ទង​ដល់​រឿង​ត្រី ហើយ​គុណភាព​ទឹក​អី​ហ្នឹង​ក៏​មាន​បញ្ហា​ដែរ ដោយសារ​អាង​ទន្លេ​នៅ​ខាង​លើ​យើង​នេះ បើ​ទប់​ទៅ​មាន​តែ​លិច​ទន្លេ​លិច​ដី​ព្រៃ ព្រោះ​យើង​មាន​អាង​ឯណា ទប់​ទន្លេ បើ​ទប់​ទៅ​អាង​ទឹក​កាន់​តែ​ធំ»

រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ឧស្សហកម្ម រ៉ែ និង​ថាមពល លោក ស៊ុយ សែម ថ្លែង​ប្រាប់​អ្នក​សារ​ព័ត៌មាន​នៅ​ក្រោយ​កិច្ច​ប្រជុំ​រវាង​មន្ត្រី​ជាន់​ ខ្ពស់​កម្ពុជា និង​គណៈប្រតិភូ​ចិន ដែល​ដឹកនាំ​ដោយ​លោក លោក វូ បាងគូ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​៤ ខែ​វិច្ឆិកា​ថា កិច្ច​ព្រមព្រៀង​លើ​ការ​អភិវឌ្ឍ​វិស័យ​អគ្គិសនី​នៅ​កម្ពុជា​នោះ បាន​ផ្ដល់​លទ្ធភាព​ដល់​ក្រុមហ៊ុន​ចិន ចំនួន​ពីរ ដើម្បី​សិក្សា​លើ​គម្រោង​សាងសង់​ទំនប់​វារីអគ្គិសនី​ចំនួន ៤​កន្លែង ក្នុង​នោះ​មាន​ទំនប់​ចែងអារ៉ែង ដែល​អាច​មាន​កម្លាំង​ជាង ១០០​ម៉េហ្គាវ៉ាត់ នៅ​ក្នុង​ខេត្ត​កោះកុង ទំនប់​ស្រែពក​៣ អាច​មាន​ថាមពល​ជាង ៣០០​ម៉េហ្គាវ៉ាត់ ទំនប់​ស្រែពក​៤ អាច​មាន​ថាមពល​ជាង ២០០​ម៉េហ្គាវ៉ាត់ ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ខេត្ត​ស្ទឹងត្រែង និង​ទំនប់​សំបូរ​ស្ថិត​នៅ​លើ​អាង​ទន្លេ​មេគង្គ​ ក្នុង​ខេត្ត​ក្រចេះ ដែល​មាន​កម្លាំង​ជាង ៤០០​ម៉េហ្គាវ៉ាត់។ លោក​បន្ត​ថា ការ​សិក្សា​លើ​គម្រោង​ទាំង​នេះ​អាច​បញ្ចប់​ក្នុង​រយៈ​ពេល ២​ឆ្នាំ។

អនុ​ប្រធាន​អចិន្ត្រៃយ៍​នៃ​គណៈកម្មាធិការ​ជាតិ​ទន្លេ​មេគង្គ​កម្ពុជា លោក ស៊ិន នីនី មាន​ប្រសាសន៍​ថា នៅ​ពេល​នេះ​លោក​ពុំ​ទាន់​អាច​ធ្វើការ​ប៉ាន់​ស្មាន​ចំពោះ​ផល​ប៉ះពាល់​បាន​ ភ្លាមៗ​ទេ ព្រោះ​គម្រោង​សាងសង់​ទំនប់​ទាំង​នោះ​ស្ថិត​ក្នុង​ការ​សិក្សា ហើយ​ពុំ​ទាន់​ដឹង​ពី​ផល​ប៉ះពាល់​នៃ​ការ​សិក្សា​នោះ​វា​យ៉ាង​ម៉េច​នៅ​ឡើយ។

លោក ស៊ិន នីនី មាន​ប្រសាសន៍​ទៀត​ថា ៖ «ធម្មតា​គម្រោង​អភិវឌ្ឍន៍​អ្វី​ ក៏ដោយ វា​មិន​ដែល​អត់​មាន​ផល​ប៉ះ​ពាល​ទេ ប៉ុន្តែ​ដូច​ខ្ញុំ​ថា​អ៊ីចឹង សិក្សា​ហើយ​ត្រូវ​ពិភាក្សា​គ្នា​ថា ផល​ប៉ះពាល់ និង​ផល​ចំណេញ​ពី​គម្រោង​អគ្គិសនី​ហ្នឹង​មួយ​ណា​វា​ចំណេញ​ជាង?»

តែ​ទោះ​យ៉ាង​ណា​នេះ​ក្តី លោក​សូម​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​ពង្រឹង​លើ​ការ​សិក្សា​នេះ​ឲ្យ​បាន​ម៉ត់ចត់ ហើយ​លទ្ធផល​នៃ​ការសិក្សា​ត្រូវ​ដាក់​ឲ្យ​មាន​វេទិកា​ពិគ្រោះ​យោបល់​មួយ ដោយ​មាន​ការ​ចូល​រួម​ពី​ស្ថាប័ន​ជំនាញ​ដែល​ពាក់ព័ន្ធ ដើម្បី​ចូល​រួម​ផ្ដល់​យោបល់ មុន​មាន​ការ​សម្រេច​ចិត្ត​ណា​មួយ។

លោក ទេព ប៊ុនរិទ្ធ មាន​ប្រសាសន៍​ថា រដ្ឋាភិបាល​គួរ​តែ​ថ្លឹងថ្លែង​ពី​ផល​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន និង​សង្គម ជាមួយ​នឹង​ការ​ទទួល​យក​នូវ​ផល​ចំណេញ​ពី​វារីអគ្គិសនី​ឲ្យ​បាន​ស៊ី​ជម្រៅ​ជាង ​ពេល​នេះ​បន្ថែម​ទៀត ៖ «ធ្វើ​ទំនប់​ទៅ​ធ្វើ​ឲ្យ​ប៉ះ​ពាល់​ខូចខាត​ដល់​ បរិស្ថាន សួរ​ថា តើ​ម្ចាស់​ធ្វើ​ទំនប់​ហ្នឹង​បាន​គិតគូរ​ដាក់​ជា​មូលនិធិ​ប៉ុន្មាន ដើម្បី​កែ​លម្អ​នូវ​ការ​ខូចខាត​បរិស្ថាន​ហ្នឹង ត្រង់​ចំណុច​ហ្នឹង​ក៏​ត្រូវ​ជជែក​ឲ្យ​ច្បាស់​ជាមួយ​ម្ចាស់​ទំនប់​ផង​ដែរ»

តំណាងរាស្ត្រ​គណបក្ស សម រង្ស៊ី លោក សុន ឆ័យ មាន​ប្រសាសន៍​ថា ការ​រំពឹង​ទុក​របស់​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ចំពោះ​ធនធាន​អគ្គិសនី​បាន​ផល​តិចតួច​ណាស់ ពីព្រោះ​ក្រុមហ៊ុន​ចិន គេ​រក​ស៊ី​យក​ចំណេញ​ច្រើន​ក្នុង​អាជីវកម្ម​នេះ ហើយ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា ដឹង​តែ​ពី​ខិតខំ​ជំរុញ​ឲ្យ​មាន​ការ​វិនិយោគ ដោយ​មិន​សូវ​ខ្វល់​ពី​ផល​ប៉ះពាល់​លើ​បរិស្ថាន និង​កត្តា​ផ្សេងៗ​ទៀត​ឡើយ។

លោក សុន ឆ័យ មាន​ប្រសាសន៍​ទៀត​ថា ៖ «តម្លៃ​ដែល​គេ​លក់​ចេញ​មក​ឲ្យ​ រដ្ឋាភិបាល​ដើម្បី​លក់​ចេញ​ហ្នឹង រោងចក្រ​ដូច​គ្នា​ហ្នឹង​នៅ​ប្រទេស​លាវ វា​ថ្លៃ​មួយ​ជា​ពីរ។ បញ្ហា​ទី​ពីរ យើង​ឃើញ​ថា ប្រទេស​ចិន កាន់​កាប់ ៣៥​ឆ្នាំ ហើយ​រយៈ​ពេល ៣៥​ឆ្នាំ​រោងចក្រ​ហ្នឹង​ស្ទើរ​តែ​ខូច​ទៅ​វិញ»

លោក ស៊ុយ សែម បាន​បញ្ជាក់​ថា ការ​ជ្រើសរើស​ដៃគូ​មក​វិនិយោគ​ស្ថិត​ក្នុង​ភាព​ម៉ត់ចត់ ហើយ​ការ​ធ្វើ​អ្វី​មិន​មែន​ស្រេច​តែ​ចិត្ត​ក្រុមហ៊ុន​វិនិយោគ​ចង់​ធ្វើ​នោះ​ ទេ គឺ​រដ្ឋាភិបាល​បាន​កំណត់​យ៉ាង​ច្បាស់លាស់​នូវ​មាត្រដ្ឋាន​បច្ចេកទេស​យ៉ាង​ ត្រឹមត្រូវ។

កាល​ពី​ពេល​ថ្មីៗ​នេះ គណៈកម្មការ​ទន្លេ​មេគង្គ​បាន​ចេញ​ផ្សាយ​លទ្ធផល​នៃ​ការ​វាយ​តម្លៃ​ជា​ យុទ្ធសាស្ត្រ ស្តី​អំពី​ផល​ប៉ះពាល់​ផ្នែក​បរិស្ថាន​​ដែល​បង្ក​ឡើង​ពី​ទំនប់​វារីអគ្គិសនី​ តាម​ដង​ទន្លេ​មេគង្គ បាន​បង្ហាញ​ថា គម្រោង​ទំនប់​វារីអគ្គិសនី​ទាំង​១២ អាច​ផ្តល់​ថាមពល​អគ្គិសនី​ប្រមាណ​ជាង ១​ម៉ឺន​ម៉េហ្គាវ៉ាត់ ប៉ុន្តែ​វា​បាន​ផ្ដល់​នូវ​ផល​ប៉ះពាល់​ដល់​មនុស្ស​ប្រហែល ១​លាន​នាក់​ដោយ​ផ្ទាល់ និង​ដោយ​​ប្រយោល​ពី​គម្រោង​ទំនប់​វារីអគ្គិសនី​ទាំង​នេះ ក្នុង​នោះ​មាន​ប្រទេស​កម្ពុជា លាវ និង​នៅ​ប្រទេស​ថៃ។

របាយការណ៍​ឲ្យ​ដឹង​ទៀត​ថា គម្រោង​សាងសង់​វារីអគ្គិសនី​នឹង​ប៉ះពាល់​ដល់​ចលនា​ផ្លាស់ទី​របស់​ត្រី បន្ទាប់​មក​គឺ​សហគមន៍​រស់នៅ​របស់​ប្រជាជន​ក្រីក្រ​នៅ​តាម​អាង​ទន្លេមេគង្គ ដែល​ចិញ្ចឹម​ជីវិត​ដោយ​ការ​នេសាទ។

រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា បច្ចុប្បន្ន​កំពុង​ដំណើរ​ការ​សាងសង់​ទំនប់​វារីអគ្គិសនី​ប្រមាណ ៥​កន្លែង ដោយ​មាន​ការ​វិនិយោគ​ពី​ក្រុមហ៊ុន​បរទេស ភាគ​ច្រើន​ក្រុមហ៊ុន​មក​ពី​ប្រទេស​ចិន ហើយ​អាច​នឹង​ដំណើរ​ការ​ចែក​ចាយ​ចរន្ត​អគ្គិសនី​បាន​ជា​បណ្តើរៗ ចាប់​ពី​ឆ្នាំ​២០១២ ឡើង​ទៅ ក្នុង​នោះ​រួម​ទាំង​ទំនប់​វារីអគ្គិសនី​កំចាយ ខេត្ត​កំពត ដែល​មាន​កម្លាំង​ភ្លើង ១៩៣​ម៉េហ្គាវ៉ាត់ ហើយ​កំពុង​ដំណើរ​ការ​សាងសង់​ដោយ​ក្រុមហ៊ុន​ចិន បាន​ប្រមាណ ៨០% រយៈ​ពេល​ផ្ដល់​សម្បទាន​ចំនួន ៤៤​ឆ្នាំ ហើយ​អាច​ដំណើរការ​បាន​នៅ​ដើម​ឆ្នាំ​២០១២ ខាង​មុខ។

ទំនប់​វារីអគ្គិសនី​អាតៃ នៅ​ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់ មាន​កម្លាំង ១២០​ម៉េហ្គាវាត់ អាច​ដំណើរ​ការ​នៅ​ចុង​ឆ្នាំ​២០១២ ទំនប់​អគ្គិសនី​តាតៃ ខេត្ត​កោះកុង មាន​កម្លាំង ២៤៦​ម៉េហ្គាវ៉ាត់ កំពុង​ដំណើរ​ការ​បាន​ប្រមាណ ៤០% ហើយ​អាច​ដំណើរ​ការ​នៅ​ឆ្នាំ​ដើម​ឆ្នាំ​២០១៥។ ក្រៅ​ពី​វារីអគ្គិសនី​នៅ​មាន​ថាមពល​ដើរ​ដោយ​ធ្យូង​ថ្ម​ទៀត ដែល​មាន​ទីតាំង​នៅ​ខេត្ត​ព្រះសីហនុ ដែល​អាច​ដំណើរ​ការ​បាន​នៅ​ឆ្នាំ​២០១៣ មាន​កម្លាំង ១០០​ម៉េហ្គាវាត់ និង​ឆ្នាំ​២០១៨ ខាង​មុខ អាច​មាន​កម្លាំង ១​ពាន់​ម៉េហ្គាវាត់៕

ទៅ​ព្រែកទាល់​ថ្ងៃ​នេះ!

សួស្ដី​អ្នក​ភូមិ​យើង! ថ្ងៃ​នេះ​ចូល​យឺត​បន្តិច​ហើយ​ដោយសារ​រវល់​នាំ​ក្រុម​កម្មសិក្សាការី​មក​ពី​សាលា​អន្តរជាតិ​មួយ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​សិង្ហបុរី​ទៅ​សិក្សា​អំពី​បរិស្ថាន​និង​ផល​ប៉ះពាល់​ទៅ​បរិស្ថាន​នៃ​បឹង​ទន្លេសាប​ព្រមទាំង​ក្រុម​កុមារា​កុមារី​នៃ​បឋមសិក្សា​ក្នុង​ភូមិ​ព្រែកទាល់​ទៅ​អប់រំ​អំពី​បរិស្ថាន​និង​ជីវិត​សត្វ​ព្រៃ​ព្រមទាំង​ផលប្រយោជន៍​នៃ​ការ​ថែទាំ​បរិស្ថាន​ទាំង​មូល ។ វា​ពិត​ជា​ទទួល​បាន​ជោគជ័យ​សម្រាប់​បេសកកម្ម​ខ្ញុំ​ថ្ងៃ​នេះ​ដោយ​ទទួល​បាន​ការ​វាយតម្លៃ​និង​ពេញចិត្ត​ជា​ខ្លាំង​ពី​សំណាក់​គ្រូ​បរទេស​ក៏ដូចជា​អ្នក​សម្របសម្រួល​ជនជាតិ​ខ្មែរ​យើង​ព្រមទាំង​អ្នកគ្រូ​តាម​ការ​វាយតម្លៃ​លើ​ក្រដាស​ស្ទង់មតិជា​សម្ងាត់ ។ សូម​មើល​រូប​ភាព​ខាង​ក្រោម៖

អ្នកស្រុកសម្បូរយល់ដឹងតិចតួចអំពីសំណើសាងសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនីមេគង្គ

សំណើ​សាង​សង់​ទំនប់​វារី​អគ្គិសនី​ខ្នាត​ធំមួយ​​កាត់​ទន្លេ​មេគង្គ បាន​កំណត់​​​យក​​កោះ​រងៀវ​​​ជា​​ផ្នែក​មួយ​នៃ​អាង​ស្តុក​ទឹក​របស់​ទំនប់​នេះ ហើយ​ការណ៍​នេះ​​អាច​គម្រាម​ដល់​​ជីវភាព​រស់​នៅទាំ​មូល​របស់​អ្នក​នាង។ អ្នក​នាង​សួស វេ​បាន​ដឹង​ពី​គ្រោះថ្នាក់​ដែល​អាច​កើត​មាន ដោយ​សារ​តែ​ក្នុង​ឆ្នាំ​ ២០០៧ ក្រុម​អ្នក​វាស់​ស្ទង់​សណ្ឋាន​ដី​​ជន​ជាតិ​ចិន​​បាន​ទៅ​ដល់​ផ្ទះ​អ្នក​ភូមិ​ម្នាក់ ។

«ខ្ញុំ​សួរ​គេ​ថា​​គេ​ធ្វើ​ហ្នឹង​ធ្វើ​អី គេ​វាស់​ធ្វើ​អី​ គេ​ស្ទង់​ធ្វើ​អី រួច​ទៅ​ គេ​ថា​ មាន​ក្រុមហ៊ុន​គេ​ហ្នឹង​មក​ធ្វើ​ទំនប់ ធ្វើ​វារី​អគ្គិសនី​ហ្នឹង​ណា៎។ ​​រួច​ទៅ​គេ​សុំ​​កាប់​ដើម​សង្កែ ហើយ​គេ​មក​កាប់​ហើយ​ក៏​បោះ​បង្គោល​នៅត្រង់​ហ្នឹង។ ខួង​ចប់​ហ្នឹង​ បាន​​យើង​ដឹង​តៗ​គ្នា​ថា​ហ្នឹង​ជា​ការ​សិក្សា​​របស់​ក្រុមហ៊ុន ធ្វើ​ទំនប់​វារីអគ្គិសនី​​ហ្នឹង​ណា។ ហ្នឹង​ជា​គេ​សិក្សា​ទេ តែ​ចំពោះ​គេ​ធ្វើ​មិន​ធ្វើ​យើង​អត់​ដឹង។ ហើយ​ពួក​អ្នក​ស្រុក​យើង​ ចាប់​ផ្តើម​ព្រួយ​បារម្ភ​ហើយ​ថា​​មិន​ដឹង​គេ​មក​ធ្វើ​នៅ​ថ្ងៃ​ណា​ ខែ​ណា។»

មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល​បាន​និយាយ​ថា​ វា​មិន​ទាន់​ដល់​ពេល​ដែល​គួរ​មាន​ការ​បារម្ភ​បែប​នេះ​ទេ ពីព្រោះ​សំណើ​សាង​សង់​នេះ​ គ្រាន់​តែ​​ជា​ជម្រើស​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​ជម្រើស​ជា​ច្រើន​ដែល​គេ​​បាន​យក​មក​​ ពិចារណា។

គម្រោង​ទំនប់​វារី​អគ្គិសនី​សម្បូរ​ ដែលកំពុង​ត្រូវ​សិក្សា​ដោយ​ក្រុមហ៊ុន​ចិន​មួយ​ឈ្មោះ China Southern Power Grid Co. ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ចំណោម​ទំនប់​​​កាត់​ទន្លេ​មេ​គង្គ​ចំនួន​១១​ដែល​ត្រូវ​ស្នើ​ ឡើង​ដោយ​ប្រទេស​កម្ពុជា លាវ និង​ថៃ។

បើ​តាម​អ្នក​ជំនាញ​ ការ​សាង​សង់​​ទំនប់​វារីអគ្គីសនី​ធំ​បែប​នេះ​អាច​បង្ក​ឲ្យ​មាន​ការ​លំបាក​ ច្រើន​ដល់​ប្រទេស​កម្ពុជា ព្រោះ​ប្រទេស​នេះ​​ជា​ប្រទេស​នៅ​ក្រោម​គេ​​និង​មាន​សណ្ឋាន​ដី​រាប​ស្មើ​ជាង​ គេ​ ក្នុង​ចំណោម​ប្រទេស​ទាំង​បី ហើយ​បើ​សាង​សង់ ​ត្រូវ​កសាង​​​ទំនប់​ដែល​ធំ​និង​​មាន​អាង​ស្តុក​ទឺក​វែង​ទៀត​ផង ​ទើប​អាច​ឲ្យ​​ទំនប់​​​នោះ​មាន​ដំណើរការ​បានល្អ។

ហេតុ​ដូច្នេះ​បើ​គេ​សាង​សង់​ទំនប់​​សម្បូរ​នេះ វា​ត្រូវ​មាន​បណ្តោយ​រហូត​ដល់​១៨​គ.ម. និង​​ ប្រវែង​អាង​ស្តុក​ទឹក​​រហូត​ដល់​៨៦​គ.ម.។

ការណ៍​នេះ​នាំ​ឲ្យ​មាន​ការ​រិះ​គន់​ពី​អ្នក​ជំនាញ​ ថា​ទំនប់​នេះ​អាច​មាន​ផល​ប៉ះ​ពាល់​ដ៏​មហន្តរាយ​ដល់​វិស័យ​ជលផល​និង​ប្រព័ន្ធ ​​បរិស្ថាន​របស់​ទន្លេ​មេគង្គ។

ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ក្តី​ ក៏​អ្នក​រស់​នៅ​ក្នុង​មូលដ្ឋាន​និយាយ​ថា​ពួក​គាត់​មាន​ការ​បារម្ភ​ជានិច្ច។

«ហើយ​ពាក្យ​ចេះ​តែ​សួរ​គ្នា​ឮ​តៗ គ្នា​ គេ​ថា​ទំនប់​ គេ​សិក្សា​ឃើញ​អស់​ហើយ បើ​សិន​គេ​មក​ធ្វើ​ទំនប់​ហ្នឹង​មាន​ខ្នាត​ធំ​បំផុត ហើយ​មាន​កម្ពស់​ដល់​ទៅ ៥៦​ម៉ែត្រ​ពី​ផ្ទៃ​យើង​ឡើង​ទៅ។​​ អញ្ចឹង​ពួក​អ្នក​ស្រុក​យើង​ ពួក​ភូមិ​យើង​ យើង​គិត​ថា​នៅ ពេល​នោះ​យើង​នឹង​រើ​ទី​លំនៅ​ហើយ។ អញ្ចឹង​ពួក​យើង​ចាប់​​ផ្តើម​ព្រួយ​ចិត្ត​មិន​ដឹង​គេ​មក​ធ្វើ​នៅ​អង្កាល អញ្ចឹង​វា​អត់​ប្រាកដ​ថា​គេ​មក​ធ្វើ​អង្កាល​ អត់​ដឹង។ ទោះ​បីសួរ​អ្នក​ណា​ក៏​មិនដឹង​ដែរ​។»

លោក​អ៊ិត​ ប្រាំង រដ្ឋលេខាធិការ​ក្រសួង​ឧស្សាហកម្ម រ៉ែ និង​ឋាមពល បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ការ​ភិត​ភ័យ​ទាំង​នេះ​ មិន​សម​ហេតុ​ផល​ទេ​ដោយ​លោក​លើក​ឡើង​ថា​ការ​​ចុះ​សិក្សាអំពី​សក្តានុពល​ វារីអគ្គិសនី​​នៅ​តំបន់​សម្បូរ​នេះ​មាន​ជា​ច្រើន​មក​ហើយ គឺ​ចាប់​តាំង​ពី​ឆ្នាំ​១៩៦៤​​​មក​ម៉្លេះ។ ម៉្យាង​ទៀត​​ ការ​សិក្សា​ចុង​ក្រោយ​នេះ​គ្រាន់​តែ​ជា​ការ​សិក្សា​បឋម​ប៉ុណ្ណោះ។

«ហើយ​រហូត​មក​ដល់​ពេល​នេះ​ យើង​អត់​ទាន់​សម្រេច​ថា​ធ្វើ​ស្អី​ទេ យើង​រង់​ចាំ​ថា​ការ​សិក្សា​នោះ​វា​យ៉ាង​ម៉េច ដែល​ថា​ ​ កាល​ពី​មុន​មក ថា​អា​ហ្នឹង​មាន​សក្តានុពល​អាច​​ធ្វើ​វារីអគ្គិសនី​នោះ​បាន​ហ្នឹង ធ្វើ​បាន​​មែន​ឬ​អត់? ហើយ​ប៉ះ​ពាល់អី​ប៉ុន្មាន?»

លោក​ខាំ ខឿន អភិបាល​ខេត្ត​ក្រចេះ​ បាននិយាយ​​ប្រាប់​វីអូអេ​សំឡេង​​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​​​ថា​ លោក​បាន​ដឹង​ថា​មាន​ការ​សិក្សា​​នៅ​ស្រុក​សម្បូរ​នេះ តែ​លោក​មិន​បាន​ដឹង​ពី​កម្រិត​នៃ​ការ​សិក្សា​នេះ​ទេ។​ លោក​​បាន​យល់​ស្រប​នឹង​លោក​អ៊ិត ​ប្រាំង ​ថា​ វា​មិន​ទាន់​ដល់​ពេល​ដែល​ត្រូវ​សួរ​អំពី​​គម្រោង​នេះ​ទេ​ព្រោះ​ការ​សិក្សា​ នៅ​កំពុង​បន្ត។

ចាប់​តាំង​ពី​​អ្នក​នាង​សួស​ វេ​ បាន​ដឹង​ពីការ​សិក្សា​​គម្រោង​​ទំនប់​វារីអគ្គិសនី​នេះ​មក អ្នក​នាង​បាន​ខិត​ខំស្វែង​យល់​អំពីគម្រោង​នេះ​ ដោយ​គាត់​ធ្លាប់​បាន​មក​ទី​ក្រុង​ភ្នំពេញ​ដើម្បី​អញ្ជើញ​ចូល​រួម​សិក្ខាសាលា ​អំពីគម្រោង​នេះ ព្រម​ទាំង​បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​ខេត្ត​រតនគីរី ​ដើម្បី​ឃើញ​ផ្ទាល់​ភ្នែក​នូវ​​ផល​ប៉ះពាល់​​​របស់​ទំនប់​យ៉ាលី​របស់​វៀតណាម​ មក​​លើ​សហគមន៍​នៅទីនោះ។ អ្នក​នាង​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ចំណោម​អ្នក​ស្រុក​ដែល​ដឹង​ច្រើន​ជាង​គេ​អំពើ​សំណើ​ សាង​សង់​នេះ។

នៅ​ក្នុង​​ផ្សារ​ត្រី​​របស់​ទី​រួម​ស្រុក​សម្បូរ អ្នក​ស្រុក​មាន​ការ​យល់​ដឹង​តិច​តួច​ណាស់​អំពី​សំណើ​ឲ្យ​មាន​ការ​សាង​សង់​ ទំនប់​វារីអគ្គីសនី​នេះ។ បើ​តាម​ផែន​ទី​នៃ​ការ​សិក្សា​កន្លង​មក ផ្សារ​សម្បូរ​​នឹង​ត្រូវ​ស្ថិត​​​​នៅ​ក្បែរ​នឹង​​ជើង​ទំនប់​​វារី​អគ្គិសនី​ ​ដែល​គេ​ស្នើ​ឡើង​​នេះ​តែ​ម្តង។

អ្នក​លក់​ត្រី​អាយុ​៣៣​ឆ្នាំ​ម្នាក់​ ដែល​បាន​ហៅ​ខ្លួន​ឯង​ថា អាឌីក បាន​ប្រាប់​វីអូអេ​​សំឡេង​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​​​ថា ​នាង​មិន​ដែល​ធ្លាប់​ឮ​អ្វីសោះអំពី​គម្រោង​ទំនប់​កាត់​ទន្លេ​មេគង្គ​នេះ។

អ្នក​មីង ញូង សុខឃីម អាយុ​៥៤​ឆ្នាំ ជា​កសិករ​និង​ជា​អ្នក​លក់​ត្រី​នៅ​ក្បែរ​នោះ​ដែរ​ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា អ្នក​មីង​បាន​ឃើញ​អ្នក​ជំនាញ​ចិន​ចុះ​មក​វាស់​វែង​នៅ​ស្រុក​សម្បូរ​នេះ​ តែ​គាត់​ក៏បាន​សម្តែង​នូវ​ការ​រសាយ​ចិត្ត​ចំពោះ​ការ​ខ្វះ​ខាត​នូវ​ព័ត៌មាន​ អំពើ​គម្រោង​នេះ។

«មាន​តែ​ឃើញ​ចិន​​ហើយ​និង​សម្ភារៈ​ឧបករណ៍​វា​ ប៉ុន្តែ​ដំណើរ​ការ​ធ្វើ​ ដូច​អត់​មាន​ឃើញ​ទេ។ មិន​ដឹង​ជា​សម្ភារៈ​អី​​ឃើញ​​​វា​ដឹក​​ជា​ដែក​ជា​ស្អី នៅ​ហ្នឹង​សម្បូណ៌​យើង​ហ្នឹង នៅ​ខាង​លើ​វត្ត​ហ្នឹង។ សួរ​អ្នក​ណា​ក៏​អ្នក​ណា​មិន​ដឹង អាជ្ញាធរ​​ក្នុង​ស្រុក​ហ្នឹង​​ក៏​អត់​ដឹងទៀត​មិន​ដឹង​ផែន​ការ​មក​ពី​កន្លែង​ ណា។​»

ភាព​ស្ងាត់​ស្ងៀម​របស់​អាជ្ញាធរ​មូលដ្ឋាន​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​អ្នក​ស្រុក​កាន់​ តែ​មាន​ក្តីបារម្ភ។ បទ​សម្ភាសន៍​មួយ​របស់​វីអូអេ​សំឡេង​សហរដ្ឋអាមេរិក ជាមួយ​នឹង​លោក​ហេង សុថា អភិបាល​ស្រុក​សម្បូរ​ បាន​បញ្ជាក់​ថា អាជ្ញាធរ​ថ្នាក់​ស្រុក​ប្រហែល​​​ជា​កាន់​តែ​មិន​ដឹង​ពីរឿង​នេះ​ទៅទៀត។

«បញ្ហា​រឿង​សាង​សង់​ទំនប់​វារី​អគ្គិសនី​នេះ ក៏​ខ្ញុំ​អត់​ទាន់​​បាន​ក្តាប់​ព័ត៌មាន​ច្បាស់​​ពិត​ប្រាកដ​នៅ​ឡើយ​ដែរ គ្រាន់​តែ​ឮ​ពាក្យ​ប្រជាជន​គាត់​និយាយ​តៗ​គ្នា​ទេ​​ ប៉ុន្តែ​មិន​ទាន់​មាន​ឯកសារ​​ណា​មួយ​បញ្ជាក់​ជា​ផ្លូវ​ការ​​ឲ្យ​ខ្ញុំ​មាន​ វិធានការ​យ៉ាង​ម៉េច​នោះ​ អត់​ទាន់​មាន​នៅ​ឡើយ​ទេ។»

អ្នក​សង្កេត​ការណ៍​​របស់​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល​ខ្លះ​ បាន​សម្តែង​នូវ​ក្តី​បារម្ភ​ថា អ្នក​​​សិក្សា​និង​អ្នក​រៀប​គម្រោង​ មិន​បាន​យក​មតិ​និង​ការ​បារម្ភ​របស់​ប្រជាជន​មូលដ្ឋាន​ទៅពិចារណា​ទេ ហើយ​នៅ​ពេល​ដែល​ការ​សិក្សា​ចប់​ ពួក​គាត់​មិន​មាន​អំណាច​អ្វី​ក្នុង​ការ​បញ្ឈប់​គម្រោង​នេះ​ទេ។

លោក​អ៊ិត​ ប្រាំង​ ​បាន​បដិសេធ​នូវ​ទស្សនៈ​បែប​នេះ​ ដោយ​លោក​មាន​ប្រសាសន៍​​ថា រាជរដ្ឋាភិបាល​នឹង​ពិចារណា​​ជា​ពិសេស​អំពី​ផល​ប៉ះពាល់​អវិជ្ជមាន​ទាំង​ឡាយ​ មុន​នឹង​សម្រេច​ថា​ត្រូវ​ឬ​មិន​ត្រូវ​សាង​សង់​នោះ។ លោក​បាន​អះអាង​ផង​ដែរ​ថា​នា​ពេល​កន្លង​មក ក្រសួង​របស់​លោក​ធ្លាប់​បាន​អញ្ជើ​ញ​អាជ្ញាធរ​មូលដ្ឋាន​មក​ចូល​រួម​ សិក្ខាសាលា​ដើម្បី​ស្វែង​យល់​ពី​សំណើ​សាង​សង់​ទំនប់​វារីអគ្គិសនី​នេះ។

បើ​តាម​របាយការណ៍​ពង្រាង​​របស់​គណៈកម្មការ​ទន្លេ​មេគង្គ ដែល​បាន​ចេញ​ផ្សាយ​កាល​ពី​​ពាក់​កណ្តាល​ខែ​ឧសភា​ អាង​ស្តុក​ទឺក​របស់​ទំនប់​វារី អគ្គិសនី​​សម្បូរ​នេះ​ ត្រូវ​គេ​គិត​ថា​នឹង​អាច​មាន​ចម្ងាយ​រហូត​ដល់​៨៦​គ.ម. ​ដល់​ជិត​នឹង​ខេត្ត​ស្ទឹង​ត្រែង ហើយ​​មាន​ផ្ទៃ​លិច​លង់​​​រហូត​ដល់​៦២០​គ.ម.​ការ៉េ ដោយ​រួម​ទាំង​ផ្ទៃ​ដី​កសិកម្ម​ចំនួន​៣.៣៦៩​ហិកតា​ផង។

គណៈកម្មការ​ទន្លេ​មេគង្គ​បាន​អះអាង​ថា ​ព័តមាន​នៅ​ក្នុង​របាយការណ៍​នេះ​ផ្អែក​ទៅ​លើ​ការ​សិក្សា​របស់​ក្រុមហ៊ុន​ចិន ​នេះ ហើយ​របាយការណ៍​ជា​ផ្លូវ​ការ​នឹង​ចេញផ្សាយ​នៅ​ចុង​ខែ​កញ្ញា​ខាង​មុខ​នេះ។

សម្រាប់​អ្នក​នាង​សួស​ វេ​ វិញ ការ​រង់ចាំ​និង​ភាពស្ងៀម​ស្ងាត់​នៅ​តែ​បន្ត​ ហើយ​អ្នក​នាង​មិន​ដឹង​ថា​​តើ​នាង​នឹង​មានសិទ្ធិ​សម្រេច​ខ្លះ​ឬ​ទេ ឬ​ ពេល​​នាង​នឹង​មាន​សិទ្ធិ​សម្រេច​​​ខ្លះ​ក្នុង​រឿង​នោះ។ ក៏ប៉ុន្តែ​អ្វី​ដែល​នាង​ដឹង​ច្បាស់គឺថា​៖

«រាល់​ថ្ងៃ​ហ្នឹង​ លែង​ចង់​បាន​ភ្លើង​ ​បាន​អី​ហើយ ​បើ​​ឮ​ថា​រើ​ទី​លំនៅ​ ឧទាហរណ៍​ថា​ទី​លំនៅ​យក​ទៅ​បាន​ តែ​ដូច​ឆ្អឹង​ដូន​តា​​យើង​ពី​មុន​ម៉ោ​ដែល​កប់​នៅ​នឹង​ដី​ហើយ យើង​យក​ទៅ​ណា? តែ​ធ្វើ​ហ្នឹង​លិច​ទឹក​​ហើយ រួច​​យើង​គោរព​បូជា​រាល់​ឆ្នាំ។ បើ​សិន​ជា​ទឹក​លិច​ទៅ​វា​អស់​រលីង​រលត់​ហើយ​គ្មាន​សល់​អី។»

មន្ត្រីអភិរក្សប្រកាសជូនរង្វាន់ដល់អ្នកផ្ដល់ព័ត៌មានពីអ្នកបាញ់សម្លាប់ដំរី

មន្ត្រី ​​អភិរក្ស​ជីវចម្រុះ​​កែវសីមា ក្នុង​ខេត្ត​មណ្ឌលគិរី បាន​ប្រកាស​ថា នឹង​ផ្ដល់​ប្រាក់​រង្វាន់​ចំនួន ២​លាន​រៀល ចំពោះ​អ្នក​ភូមិ​ដែល​ផ្ដល់​ព័ត៌មាន អាច​នាំ​ទៅ​ដល់​ការ​ចាប់​ខ្លួន​អ្នក​សម្លាប់​សត្វ​ដំរី​ផើម​មួយ​ក្បាល។

អនុ​ប្រធាន​អភិរក្ស​ជីវចម្រុះ​កែវសីម៉ា លោក ប៉ែត ភ័ក្រ្តា មាន​ប្រសាសន៍​ឲ្យ​ដឹង​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៧ ខែ​កញ្ញា​ថា ក្រុម​មន្ត្រី​អភិរក្ស​បាន​ប្រឹងប្រែង​ស្វែង​តាម​រក​ចាប់​ខ្លួន​ជន​សង្ស័យ ដែល​បាន​សម្លាប់​ដំរី​ផើម​មាន​កូន​ក្នុង​ពោះ​មួយ​ក្បាល កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​៧ ខែ​កញ្ញា ប៉ុន្តែ​ការ​ព្យាយាម​ជា​ច្រើន​ថ្ងៃ​មក​នេះ នៅ​តែ​មិន​ទាន់​មាន​តម្រុយ​អាច​កំណត់​មុខ​សញ្ញា​ជន​សង្ស័យ​បាន​នៅ​ឡើយ។

លោក ប៉ែត ភ័ក្រ្តា បាន​អំពាវនាវ​ថា សូម​ឲ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​នៅ​ក្នុង​ភូមិ​ទាំង​ឡាយ​ណា​ដែល​ដឹង​អំពី​ជន​សង្ស័យ សូម​មេត្តា​មក​រាយការណ៍​ជូន​សមត្ថកិច្ច​លោក នោះ​ក្រុម​សមត្ថកិច្ច​នឹង​រក្សា​ការសម្ងាត់​ជូន ព្រម​ទាំង​ផ្ដល់​ជូន​នូវ​ប្រាក់​រង្វាន់​ចំនួន ២​លាន​រៀល។

លោក ប៉ែត ភ័ក្រ្តា បាន​ដាក់​ការ​សង្ស័យ ២​យ៉ាង​ទៅ​លើ​ការ​បាញ់​សម្លាប់​ដំរី​ផើម​មួយ​ក្បាល​នេះ​ថា ៖ «ទី ១ ជន​ល្មើស​បាញ់​ដំរី​នេះ​ដើម្បី​ការងារ​អាជីវកម្ម ហើយ​ការ​សន្និដ្ឋាន​ទី​២ ខ្ញុំ​គិត​ថា វា​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​បញ្ហា​ទំនាស់​រវាង​ដំរី និង​មនុស្ស ព្រោះ​អី​កាល​ពី​១​ខែ​មុន ខ្ញុំ​បាន​ទទួល​ពាក្យ​បណ្ដឹង​ពី​ប្រជាពលរដ្ឋ ដែល​គាត់​ធ្វើ​ចម្ការ​ដាំ​ដំឡូង​ដាំ​អី​នៅ​ជុំវិញ​តំបន់​ហ្នឹង​ច្រើន​ថា សត្វ​ដំរី​ដែល​រស់​នៅ​តំបន់​ហ្នឹង​ឧស្សាហ៍​ទៅ​បំផ្លាញ​ដំឡូង​គាត់​មាន​ទំហំ ធំ អ៊ីចឹង​គាត់​ចេះ​តែ​ប្ដឹង​មក​យើង។ អ៊ីចឹង​ខ្ញុំ​អាច​ថា ទី​១ ទាក់ទង​នឹង​រឿង​ការ​ជួញ​ដូរ ហើយ​ទី​២ ទាក់ទង​នឹង​រឿង​កំហឹង​ប្រជាពលរដ្ឋ​ដែល​គាត់​ខឹង​ហ្នឹង អាច​ខឹង​ខ្លាំង​ទៅ គាត់​អាច​ប្រើប្រាស់​អាវុធ​ពី​អ្នក​ណា ឬ​គាត់​សហការ​ជាមួយ​កម្លាំង​ណា ក៏​យើង​អត់​ទាន់​ច្បាស់​ដែរ​ចំណុច​នេះ»

លោក​បាន​បន្ត​ថា ក្រុម​មន្ត្រី​អភិរក្ស​កំពុង​តាម​រក​មុខ​សញ្ញា​ជន​សង្ស័យ​ដោយ​មិន​បញ្ឈប់​ ឡើយ ព្រោះ​ករណី​នេះ​ជនល្មើស​នឹង​មាន​ទោស​ធ្ងន់ធ្ងរ​ណាស់។

ប្រជាពលរដ្ឋ​នៅ​ក្នុង​ភូមិ​អូរអាម ឃុំ​ស្រែខ្ទុំ ស្រុក​កែវសីមា បាន​ថ្លែង​ថា ដំរី​ផើម​មួយ​ក្បាល​នេះ ត្រូវ​គេ​បាញ់​ចំនួន ៤​គ្រាប់ ហើយ​គេ​ពន្លះ​យក​ស្បែក​មួយ​ចំហៀង​ខ្លួន និង​កាត់​យក​ប្រមោយ​មួយ​កំណាត់ ព្រម​ទាំង​ចែ​របស់​វា​ទាំង​សង​ខាង និង​កាត់​យក​កន្ទុយ​ទៅ​បាត់​រហូត​ដល់​ពេល​ធំ​ក្លិន​ស្អុយ ទើប​អ្នក​ចម្ការ​ជិត​នោះ​ប្រទះ​ឃើញ​ថា មាន​ដំរី​ត្រូវ​គេ​បាញ់​ងាប់។

អ្នក​ភូមិ​បាន​ឲ្យ​ដឹង​បន្ថែម​ថា ៖ «កូន​ដំរី​ហ្នឹង​គេ​ភ្លើយ​ស្បែក មេ​ហ្នឹង​ទៅ​វា​ធ្លាយ​ចេញ​មក​ក្រៅ។ កូន​ដំរី​នោះ​វា​នៅ​ល្បាក់​ប្រហែល​ជា​បី​ខែ​អី​ទៀត​កើត​ហើយ។ ពីរ​ករណី​ហើយ​បាញ់​ដំរី​នោះ កាល​ពី​ឆ្នាំ​ទៅ​មួយ​នោះ​មួយ​ដែរ។ មនុស្ស​ប្រព្រឹត្ត​មិន​មែន​ជា​ប្រជាពលរដ្ឋ​អ្នក​ប្រមាញ់​ទេ ព្រោះ​ប្រជាពលរដ្ឋ​អត់​មាន​កាំភ្លើង​ទេ»

ជា​ទូទៅ​ដំរី​តែង​រង​គ្រោះ​ថ្នាក់​ដោយ​ការ​សម្លាប់​របស់​ព្រាន ដើម្បី​យក​ស្បែក និង​បំណែក​សរីរាង្គ​ខ្លះ​ទៀត ទៅ​ផ្សំ​ធ្វើ​ជា​ថ្នាំ​បុរាណ​ចិន ចំណែក​ឯ​ភ្លុក និង​ចែ​ដំរី​វិញ គេ​ច្រើន​យក​ទៅ​ស្រោប​មាស ឬ​ប្រាក់ ដាក់​តាំង​លម្អ​នៅ​ក្នុង​គេហដ្ឋាន​ធំៗ​ស្កឹមស្កៃ​នៃ​ពួក​អភិជន។

ដំរី​ផើម​មួយ​ក្បាល​នេះ ត្រូវ​គេ​បាញ់​សម្លាប់​នៅ​ចំណុច​អូរថ្មដា មាន​ចម្ងាយ​ប្រមាណ ៥​គីឡូម៉ែត្រ​ពី​ភូមិ​អូរអាម ឃុំ​ស្រែខ្ទុំ ស្រុក​កែវសីមា។

មន្ត្រី​អភិរក្ស​សត្វ​ព្រៃ​ឲ្យ​ដឹង​ថា នៅ​ចំណុច​អូរថ្មដា​តែ​មួយ​នេះ មាន​ដំរី ២​ក្បាល​ហើយ​បាន​ងាប់។ ក្នុង​នោះ​កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០០៩ មាន​មួយ​ក្បាល​បាន​ងាប់​ដោយ​រអិល​ធ្លាក់​ចូល​ក្នុង​ទី​ជម្រៅ​អូរ​ដោយ​ខ្លួន​ ឯង និង​មួយ​ក្បាល​ទៀត គឺ​ដំរី​ផើម​ដែល​ត្រូវ​គេ​បាញ់​កាល​ពី​ពេល​ថ្មីៗ​នេះ។

អ្នក​ភូមិ​បាន​រាយការណ៍​ថា កាល​ពី​ខែ​សីហា ឆ្នាំ​២០០៩ មាន​ដំរី​ញី​មួយ​ក្បាល​ផ្សេង​ទៀត ត្រូវ​គេ​បាញ់​ចំនួន ៩​គ្រាប់​ពី​កន្លែង​ផ្សេង ហើយ​បាន​រត់​មក​ងាប់​នៅ​ក្រោយ​សាលារៀន មិន​ឆ្ងាយ​ប៉ុន្មាន​ពី​ភូមិ​អូរអាម​ផង​ដែរ។

របាយការណ៍​របស់​ក្រុម​អភិរក្ស​ឆ្នាំ​២០០៨ នៅ​ក្នុង​តំបន់​អភិរក្ស​កែវសីមា មាន​សត្វ​ដំរី​ព្រៃ​ចំនួន ១១៦​ក្បាល ដោយ​ឡែក​ចំពោះ​ដំរី​ស្រុក​វិញ តាម​មន្ទីរ​ទេសចរណ៍​ខេត្ត​មណ្ឌលគិរី ឲ្យ​ដឹង​ថា មាន ៦៩​ក្បាល ហើយ​ភាគ​ច្រើន​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជា​មធ្យោបាយ​រក​ប្រយោជន៍​ពី​វិស័យ​ទេសចរណ៍៕

ផលប៉ះពាល់​ពី​ការ​សង់​ទ

ផលប៉ះពាល់​ពី​ការ​សង់​ទំនប់​វារីអគ្គិសនី​នៃ​ទន្លេ​មេគង្គ!

នេះ​គឺ​ជា​អត្ថបទ​ដែល​សរសេរ​ជា​ភាសា​អង់គ្លេស​និយាយ​ពី​ផល​ប៉ះពាល់​ដល់​បឹង​ទន្លេសាប​បណ្ដាល​មក​ពី​ការ​សង់ទំនប់​វារីអគ្គិសនី​ច្រើន​លើស​កំណត់​នៅ​ផ្នែក​ខាង​លើ​នៃ​ទន្លេ​មេគង្គ ។ ខ្ញុំ​មិន​បាន​បកប្រែ​ជា​ភាសា​ជាតិ​ទេ ប្រសិនជា​មាន​អ្នក​ចង់​យក​វា​ទៅ​ប្រែ​សម្រួល​ជា​ភាសា​ជាតិ​ហើយ​ដាក់​ប្រកាស​នៅ​ត្រង់ណា​នោះ ខ្ញុំ​សូម​អរគុណ​ចំពោះ​ការ​ចែកចាយ ។Impacts of Hydropower Dam on Tonle Sap III [Compatibility Mode]